ماهی قرمز یا ماهی طلایی(goldfish)

 

سال نو مبارک

ماهی قرمز در سفره هفت سین سال نو جایگاه خاصی دارد.  در این مطلب سعی می کنیم به معرفی علمی این ماهی به پردازیم:

 

ماهي حوض يا ماهي طلايي(goldfish ) با نام علميCarassius auratusاست كه رده بندي كامل آن به شكل زير است:

Kingdom  : Animalia                 فرمانرو: جانوران

Phylum     : Chordata                  شاخه: طنابداران    

Class         : Actinopterygii          رده: پرتوبالگان

Order        : Cypriniformes     راسته:کپور سانان

Family      : Cyprinidae            تیره: کپور ماهیان  

 

Sub family: cyprininae                    زیر تیره

 

Genus        : Carassius                    سرده

Sepices     : auratus                                     گونه

 

 

 

این ماهی از خانواده کپور ماهیان است. یک جانور همه چیز خوار می باشد. انواع متفاوتی از آن بوسیله انسان پرورش داده شده است مثل چشم تلسکوپی، سرشیری و .... در این ماهی نوعی بکر زایی هم دیده می شود. این ماهی در معرض بیماری ها میکروبی قرار دارد. زخم های روی بدن ماهی ناشی از همین باکتری ها هستند که حتی می توانند دیواره بدن ماهی را سوراخ کنند.

آیا می شود از روی فسیل ها به وی ویژگی های جانداران پی برد؟

بگذارید جواب این سئوال را با یک داستان جالب شروع کنیم.داستان واقعی مربوط به ماهی سیلاکانت(Coelacanth) که دانشمندان معتقد بودند این جاندر حدود 70میلیون سال پیش منقرض شده است و این جاندار را گونه حد واسط بین ماهی ها و دوزیستان می دانستند. حد واسط بودن این گونه از روی مشخصات اسکلتی از جمله الگوی استخوان جمجمه، ساختمان دندان ها و ستون فقرات نتیجه گیری شده بود(منبع 1).

تکامل گرایان سیلاکانت ها را دارای ریه ابتدایی ساده، یک مغز تکامل یافته، دارای یک سیستم گردش خون و سیستم گوارشی آماده برای زندگی در خشکی و حتی یک سیستم راه رفتن ابتدائی یک گونه حد واسط می دانستند. آن ها برای مدت 100سال این ادعا ها را داشتند تا اینکه در سال1938  یکی ماهی سیلاکانت در اقیانوس هند صید شد. و بعد ها هم نمونه های زنده بیشتری به دست آمد.

ماهی سیلاکانت

در این جاندار نه ریه ساده ابتدائی و نه مغز پیشرفته دیده نشد و آنچه توسط تکامل گرایان ریه ساده در نظر گرفته می شد، در حقیقت یک کیسه مملو از روغن بود.جالبتر اینکه موجودی که آماده برای بیرون آمدن از آب و دارای سیستم راه رفتن ابتدایی معرفی شده بود از عمق 180 متری آب بالا نمی آمد(منبع 2) و شاید به همین علت دانشمندان فکر می کردند منقرض شده است.در واقع هیچگونه اثری از اندام های لازم برای زندگی در خشکی وجود ندارد. قلب هم مشخصات قلب ماهی ها را دارد.

غرض از تعریف این واقعه علمی، تعریف داستان نبود! هدف این بود که بدانیم تفسیر های ما از یک فسیل تا چه حد می تواند از واقعیت وجودی فسیل به دست آمده دور باشد. تبیین واقعیت یک فسیل ممکن نیست. فسیل ها اگر کامل باشند قسمت های سخت مثل اسکلت را شامل می شوند. در حالی که بسیاری از ویژگی های موجودات زنده در قسمت های نرم آن ها است که در فسیل ها این ویژگی ها مشخص نمی شود. در نتیجه بسیاری از ادعا ها در مورد فسیل ها شاید چیزی جز توهم نباشد همانطور که در مورد ماهی سیلاکانت گفته شد!

مشخص کردن ویژگی های زیستی یک موجود زنده با استفاده از بقایای فسیلی، کار دشوار وحتی غیر ممکن است. نود و نه درصد مشخصات حیاتی موجود زنده مربوط به اندام های نرم می باشند که از بقایای فسیلی قابل فهم نیستند(منبع 1).

امروزه هم تکامل گرایان جانداری آبزی به نام تیکتالیک(Tiktaalik roseae ) را نیای جانداران خشکی زی می دانند که شباهت بسیاری با مهره داران ابتدایی دارد که بر روی خشکی راه می رفتند(منبع 3).

فسیل Tiktaalik roseae

 

تصویری فرضی از خروج تیکتالیک روزا از آب

 

آیا این نتیجه گیری هم مشابه سیلاکانت ها است؟ آیا برداشت های تکامل گرایان از فسیل ها که مستقیم ترین شواهد تکامل هستند از اعتبار علمی برخوردار است؟ علوم تجربی تنها در مورد مسائلی کاربرد دارد که قابل آزمایش و بررسی باشند. آیا نتیجه گیرهای توهم آلود از فسیل ها می تواند مبنای یک نظریه در علوم تجربی باشد؟...؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

منابع:

1-آفرینش حیات جلد 3، دکتر ابراهیم درویزه

2- نیرنگ تکامل، هارون یحیی

3- بیولوژی کمپبل ویرایش 9 جلد چهار، ریس و همکاران

 

مقایسه جایگاه ماده سفید و خاکستری در مغز، مخچه، ساقه مغز و نخاع

ماده خاکستری دستگاه عصبی بیشتر از جسم سلولی نورون ها ساخته شده است. ماده سفید در دستگاه عصبی از تارهای عصبی میلین دار ساخته شده است. در مغز ماده خاکستری روی مغز و ماده سفید در داخل قرار دارد. اما در نخاع برعکس است ماده خاکستری در داخل است و ماده سفید دور تا دور آن را فراگرفته است.

 

 

ماده سفید در مرکز مغز و ماده خاکستری در اطراف آن

 

 

 

 

 

 

ماده خاکستری به شکل پروانه ای در وسط نخاع و ماده سفید دور تا دور آن را گرفته است

 

در مخچه ماده خاکستری مثل مغز ماده سفید را احاطه کرده و ماده سفید درخت زندگی را می سازد.

درخت زندگی ماده سفید است.

در ساقه مغز مثل نخاع ماده سفید رو است و ماده خاکستری را در بر گرفته است.

 

قلم کتابت در مغز

در تشریح مغز وقتی مخچه را از محل کرمینه برش می دهیم فضای در زیر مخچه آشکار می شود که به آن بطن چهارم می گویند. کف بطن چهارم  به سمت پایین بخشی شبیه نوک قلم های کتابت گذشته وجود دارد که به آن قلم کتابت می گویند که محل گره حیات ( مرکز تنفس و ضربان قلب ) در آن قرار دارد. انتهای قلم کتابت به مجرای اپاندیم نخاع که مایع مغزی نخاعی در آن جریان دارد وصل می شود.

 

درخت زندگی در مخچه(arbor vitae یا Tree of Life)

 در زمان تشریح مغز اگر دو نیمکره مخچه را از محل کرمینه برش دهیم درون هر نیمکره بخش های شبیه برگ شاخه های سرخس مشاهده می کنیم که به آن درخت زندگی می گویند.

درخت زندگی ماده سفید مخچه درون ماده خاکستری آن است که به دلیل شباهت با شکل درخت به آن درخت زندگی یا به لاتینی arbor vitae یا Tree of Lifeبه انگلیسی می گویند.کار آن آوردن و بردن اطلاعات حسی و حرکتی به مخچه یا از مخچه است.

 

درخت زندگی در تشریح مخچه گاو

تناوب نسل(alternation of generations)

موجوداتی مانند انسان فقط در حالت دیپلوئید (2n)، پر سلولی هستند. تنها سلول های هاپلوئید(n) انسان،  گامت های نر(اسپرم) و ماده(تخمک) هستند که آن ها هم به صورت تک سلولی هستند. در گیاهان و بعضی آغازیان  دو جاندار پر سلولی وجود دارند که به گیاه پر سلولی هاپلوئید(n کروموزومی) گامتوفیت می گویند و به گیاه پر سلولی دیپلوئید(2n کروموزومی) اسپوروفیت می گویند. در این جانداران دو مرحله اسپوروفیت و گامتوفیت به طور متناوب(پی در پی) تکرار می شود که به آن تناوب نسل می گویند.

در چرخه تناوب نسل دو نوع سلول هاپلوئید(n کروموزومی)  هم دیده می شود:گامت و هاگ یا اسپور.

مقایسه گامت با هاگ:

شباهت:

1- هر دو تک سلولی هستند.

2- هر دو نوع سلول هاپلوئید(n کروموزومی) می باشند.

تفاوت: گامت توانایی تکثیر ندارد اما توانایی لقاح دارد اما هاگ یا اسپور توانایی تکثیر دارد اما توانایی لقاح ندارد.

گامتوفیت: گیاه هاپلوئید(n کروموزومی) است که تولید گامت ها را بر عهده دارند. بعضی گیاهان یک نوع گامتوفیت دارند که هر دو نوع گامت نر وماده را می سازد مثل سرخس ها. اما در بعضی گیاهان دو نوع گامتوفیت نر و ماده وجود دارد که هر کدام یکی نوع گامت نر یا ماده را تولید می کنند مثل خزه ها.

اسپوروفیت: گیاهی دیپلوئید(2n کروموزومی) است که وظیفه تولید اسپور یا هاگ را برعهده دارد.

 در اسپوروفیت با تقسیم میوز اسپور یا هاگ ایجاد می شود.

نکته: در چرخه تناوب نسل تنها برای تولید اسپور یا هاگ تقسیم میوز انجام می شود اما در بقیه موارد تقسیم ها از نوع میتوز است.

توضیح چرخه زندگی تناوب نسل: از سلول تخم شروع می کنیم با تقسیم های میتوز پی درپی اسپورفیت پر سلولی ساخته شده است. در اسپوروفیت در بخشی مثل هاگدان یا کیسه گرده  تقسیم میوز صورت می گیرد و هاگ یا اسپور تولید می شود. در ادامه از تقسیم میتوز اسپور یا هاگ، گامتوفیت به وجود می آید در گامتوفیت اندامی مثل آنتریدی و آرکگن وظیفه تولید گامت ها را دارد. با لقاح گامت های نر و ماده، سلول تخم یا زیگوت تشکیل می شود و چرخه سلولی دوباره تکرار می شود.

نکته: اسپوروفیت همه گیاهان ماکروسکوپی یا قابل مشاهده با چشم هستند. اما گامتوفیت سرخس ها و خزه ها ماکروسکوپی هستند اما گامتوفیت نهاندانگان و بازدانگان میکروسکوپی و غیرقابل مشاهده با چشم هستند.

محل بطن چهارم مغز

مغز دارای چهار بطن است. اما در تشریح مغز محل بطن چهارم مغز بین ساقه مغز و مخچه قرار دارد. در واقع اگر مخچه را از وسط برش دهیم کف بطن چهارم را بین دو نیمکره مخچه مشاهده می کنیم.بطن سوم به وسیله مجرای نازک سیلویوس به بطن چهارم متصل می شود.

محل بطن چهارم بین ساقه مغز و مخچه بر روی مولاژ، محل مجرای سیلویوس

 

 

 

سطح پشتی مغز گاو

 

محل بطن چهارم بین نیمکره های بریده شده مخچه

نوک اسکالپل کف بطن چهارم  را نشان می دهد. به محل قلم کتابت هم دقت کنید.

 

آنتروزوئید خزه و سرخس

تنها سلول های گیاهی تاژک دار، سلول های جنسی نر خزه ها و سرخس ها هستند. به این سلول ها آنتروزوئید می گویند. آنتروزوئید ها با استفاده از رطوبت سطحی روی گیاه که در مناطق مرطوب وجود دارد و به وسیله تاژک به سمت آرکگن شنا کرده و خود را به تخم زا یا گامت ماده می رسانند و عمل لقاح را انجام داده و تشکیل سلول تخم می دهند.

آنتروزوئید خزه دو تاژکی و از سرخس چند تاژکی هستند. هر دو به وسیله تقسیم میتوز در گامتوفیت تولید می شود.اندام تولید کننده آن ها بر روی گامتوفیت آنتریدی است. هر دو هاپلوئید هستند.

گامتوفیت سرخس یا پروتال سازنده آنتروزوئید

آنتروزوئید چند تاژکی سرخس

 

در راس گامتوفیت خزه آنتریدی تشکیل می شود و در درون آنتریدی آنتروزوئیدها ساخته می شوند. بخش های بیضی شکل آنتریدی هستند.

آنترزوئید دو تاژکی خزه

تفاوت سیتوپلاسم ، سیتوسل ، پروتوپلاسم و پروتوپلاست کدام است؟

سیتوسل(cytosol or intracellular fluid (ICF) or cytoplasmic matrix ) مایعی است که درون سلول را پر کرده است و خود به وسیله غشاء های به قسمت های مختلف تقسیم می شود .

سیتوپلاسم(cytoplasm) در حقیقت سیتوسل و اندامک ها را شامل می شود.

پروتوپلاسم(Protoplasm) به بخش زنده سلول گفته می‌شود که توسط غشای سلول احاطه شده است. به بیان دیگر می توانیم پروتوپلاسم را معادل سیتوپلاسم(cytoplasm) و هسته بدانیم. همچنین پروتوپلاسم یک اصطلاح عمومی برای سیتوپلاسم است. یعنی ممکن است در جای معادل سیتوپلاسم در نظر گرفته شود.البته پروتوپلاسم در زیست شناسی امروزی یک واژه مشهور نیست.

اما پروتوپلاست(protoplast) سلول گیاهی، باکتری یا قارچ بدون دیواره سلولی را می گویند.یعنی بخش زنده این سلول ها را می گویند.

پروتوپلاست گیاهی

چرخه زندگی سرخس ها یا نهانزادان آوندی

سرخس ها یا نهانزادان آوندی گیاهانی دارای  آوند اما بدون دانه ، گل و مخروط هستند. محل زندگی سرخس ها مکان های مرطوب و سایه دار است.علت این است که این گیاهان برای تولید مثل نیاز به آب سطحی دارند.

در سرخس ها گیاه اصلی اسپورفیت است.  اسپورفیت فقط دوره کوتاهی وابسته به گامتوفیت است ( شکل زیر)

اسپوروفیت گیاه دیپلوئید یا 2n کروموزومی است که هاگ یا اسپور را می سازد.اسپورفیت بالغ از اسپوروفیت جوان به وجود می آید(شکل1) و شامل ریشه، ریزوم و برگ شاخه است.

نکته 1: در سرخس ها برخلاف خزه ها گیاه اصلی اسپوروفیت است.

پس از بالغ شدن اسپورفیت در قسمت پشت برگ شاخه، هاگینه ها که مجموع های از هاگدان ها هستند تشکیل می شوند.

هاگینه ها

 

دور یکی از هاگینه ها دایره رسم شده است

 

هاگدان های سازنده هاگینه از بالا

 

درون هاگدان اسپوروفیت بالغ، تقسیم میوز انجام می شود و تعداد زیادی هاگ یا اسپور تولید می شود. (شکل شماره 2).وقتی هاگدان باز می شود  هاگ ها بیرون می ریزند.هاگ ها با تقسیم های پی درپی میتوز گامتوفیت ها را به وجود می آورند.(شماره 3)

 

هاگدان به همراه هاگ ها

تشکیل گامت ها در گامتوفیت قلبی شکل با نام پروتال که از رویش هاگ ها یا اسپور ها به وجود می آید، صورت می گیرد. پروتال کاملا مستقل است.در زیر پروتال دو اندام به نام های آنتریدی و آرکگن وظیفه ساخت گامت ها را بر عهده دارند.

نکته 2: تولید گامت ها در آنتریدی و   آرکگن به وسیله تقسیم میتوز صورت می گیرد.

نکته 3: بخش های ریشه مانند پروتال را ریزوئید می گویند.

 

گامتوفیت قلبی شکل با نام پروتال 

پروتال(گامتوفیت) و محل آنتریدی و آرکگن در زیر آن

 

نکته 4: پس همیشه تشکیل گامت به وسیله تقسیم میوز نیست و در جاندارانی که هاپلوئید هستند تقسیم میتوز گامت ها را به وجود می آورد.

بعد از رسیدن آنتریدی دهانه آن باز شده و آنتروزوئید های چند تاژکی بیرون می ریزند و در قطرات آب و رطوبت اطراف شنا کرده و خود را به آرکگن وسپس به تخم زا می رسند. داخل آرکگن عمل لقاح صورت می پذیرد و سلول تخم تشکیل می گردد. (شماره 5).

نکته5: آنتروزئید خزه ها وسرخس ها تنها سلول های گیاهی هستند که تاژک دارند.اما تعداد تاژک های آنتروزوئید سرخس بسیار زیاد است.

آنتروزوئید چند تاژکی سرخس

 

نکته6: علت نیاز سرخس ها به مناطق مرطوب برای تولید مثل همین نیاز آنتروزوئیدها به رطوبت برای شنا کردن به سمت تخم زا است.

سلول تخم با تقسیم های پی در پی میتوز اسپورفیت جوان را در داخل آرکگن می سازد.(شماره 1)

 

نکته 7: اسپورفیت سرخس تنها در ابتدای رویش به گامتوفیت وابسته است.

 

اسپوروفیت جوان در ابتدای رویش وابسته به پروتال است.

 

نکته 8: هاگ و گامت هر دو سلول های هاپلوئید یا n کروموزومی هستند. تفاوت هاگ و گامت این است که هاگ توانایی تقسیم دارد اما توانایی لقاح ندارد اما گامت توانایی لقاح دارد اما توانایی تقسیم ندارد.

اکنون به سئوالات زیر پاسخ دهید:

سئوال1: هر یک از اجزاء زیر در سرخس ها چند کروموزومی هستند؟(هاپلوئید یا دیپلوئید)

الف- تخم:                  ب- تخم زا:                  ج- آنتریدی:            

د- ریشه:                               و-آرکگن:                 ر- ریزوم:           

 ز- پروتال:               م- گامتوفیت :

ص- هاگ:               ض- گامت نر یا آنتروزوئید:                 

ن- برگ شاخه:                      ل- اسپوروفیت بالغ:      

 ح- هاگدان:                               ی- ریزوئید:

 

سئوال 2: هریک به وسیله چه تقسیمی یا عملی به وجود آمده اند:

الف- تخم:                  ب- تخم زا:                  ج- آنتریدی:            

د- ریشه:                               و-آرکگن:                 ر- ریزوم:           

 ز- پروتال:               م- گامتوفیت :

ص- هاگ:               ض- گامت نر یا آنتروزوئید:                 

ن- برگ شاخه:                      ل- اسپوروفیت بالغ:      

 ح- هاگدان:                               ی- ریزوئید:

 

انیمیشن های چرخه زندگی سرخس ها

انیمیشن1

انیمیشن2

تمرین نامگذاری چرخه زندگی سرخس

انیمیشن3

دانلود نامگذاری چرخه سرخس به زبان فارسی

چرخه زندگی سرخس در  مهر وماه

 

 

گیاهان تک لپه و دولپه

نهاندانگان گروه بزرگی از گیاهان هستند. این گروه به دو گروه کوچکتر تقیسم می شوند، تک لپه ها و دولپه ها.

لپه ها برگ های تغییر شکل یافته ای هستند که بخشی از رویان گیاه را تشکیل می دهند و وظیفه ذخیره و انتقال مواد غذایی به رویان بر عهده دارند.

گیاهان دو لپه (به انگلیسی: Dicotyledon) گیاهانی گلداری هستند که دانه شان ار ۲ لپه تشکیل شده است. در حدود ۱۹۹،۳۵۰ گیاه در این دسته وجود دارد. برخی از ویژگی‌ها در گیاهان ۲ لپه‌ای شامل این موارد هستند: گیاهک یا جنین دانه دو لپه دارد، ساقه هوائی آنها اغلب منشعب است، دستجات آوندی در ساقه و روی یک دایره قرار دارند، اغلب آنها دارای ریشه راست هستند،یعنی یک ریشه اصلی دارند که ریشه های فرعی از آن منشعب می شود. رگبرگ‌ها منشعب و غیرموازی وبه شکلهای گوناگون است، تعداد قطعات گل ۲ یا ۵ یا مضربی ازاین اعداد است مثل نخود، لوبیا و عدس

از اختصاصات کلی گیاهان تک لپه‌ها( monocotyledon) آن است که دارای لپه منفردی هستند.  گیاهان تک لپه‌ای عموماً علفی هستند ساقه هوایی آنها معمولاً بدون انشعاب و برگی است. برگهای تک لپه ای‌ها دمبرگ ندارند و غالباً به وسیله نیامی طویل ساقه را احاطه می‌کنند اشکال کلی برگها تقریباً دراز و کشیده بوده، دارای رگبرگهای موازی و مویرگهای بسیار ظریف ارتباط دهنده آنها هستند قطعات گل در تک لپه ها سه یا مضربی از سه است.دارای ریشه افشان هستند یعنی ریشه هایی که همگی از یک نقطه منشعب شده اند و تقریبا تمام آن ها یک اندازه اند.مثل گندم،برنج، ذرت، خرما

 

مقایسه دانه تک لپه و دو لپه و مشخص کردن جایگاه لپه

تصویر مقایسه ای از دو لپه ها راست و تک لپه ها چپ

انیمیشن های چرخه زندگی ویروس ها

چرخه زندگی ویروس ها

چرخه زندگی ویروس ها2

چرخه لیزوژنی

چرخه لیتیک

باکتریوفاژها

تشریح طحال گوسفند

طحال که به فارسی به آن اِسپُرز می گویند و در زبان انگلیسی به آن spleen  می گویند اندامی پرخون است. گرچه  این اندام کار های متفاوتی انجام می دهد اما ظاهرا برداشتن آن در بدن مشکل اساسی ایجاد نمی کند.

در تصاویر زیر طحال گوسفند نشان داده شده است.

 

در دو تصویر فوق طحال گوسفند از دو طرف عکس گرفته شده است

 

در دو عکس بالا می توانید کپسول روی طحال(پرده شفاف) و بافت پر خون داخل طحال را به خوبی مشاهده کنید

نکات چرخه زندگی خزه

خزه ها گیاهانی بدون آوند، دانه ، گل و مخروط هستند. چون بدون آوند هستند انتقال مواد از طریق انتشار ساده صورت می گیرد و به همین علت کند است. چون انتقال مواد کند است خزه ها اندازه کوچکی دارند.خزه ها ساختمان های برگ و ساقه و ریشه را ندارند و به همین علت به اجزاء آن ها قسمت های برگ مانند، ساقه مانند و ریشه مانند می گویند.محل زندگی خزه ها مکان های مرطوب و سایه دار است.علت این است که این گیاهان برای تولید مثل نیاز به آب سطحی دارند.

در خزه ها گیاه اصلی گامتوفیت است. گامتوفیت گیاه n کروموزومی یا هاپلوئید است که گامت را تولید می کند(شماره4  شکل زیر).

نکته 1:در چهار گروه گیاهان یعنی خزه ها یا خزه گیان، نهانزادان آوندی (سرخس ها)، بازدانگان(مخروطیان) و نهاندانگان، تنها گروهی که گیاه اصلی گامتوفیت است خزه ها هستند.

در  قسمت راس یا نوک گامتوفیت نر اندامی به نام آنتریدی و در راس یا نوک گامتوفیت ماده آرکگن تشکیل می شود. درون آنتریدی، گامت های نر یا آنتروزوئید های دو تاژکی تولید می شوند. و در آرکگن گامت ماده  یا تخم زا تولید می شود.

نکته 2:تشکیل گامت ها در آنتریدی و   آرکگن به وسیله تقسیم میتوز صورت می گیرد.

نکته 3: پس همیشه تشکیل گامت به وسیله تقسیم میوز نیست و در جاندارانی که هاپلوئید هستند تقسیم میتوز گامت ها را به وجود می آورد.

بعد از رسیدن آنتریدی دهانه آن باز شده و آنتروزوئید های دو تاژکی بیرون می ریزند و در قطرات آب و رطوبت اطراف توده های خزه شنا کرده و خود را به آرکگن وسپس به تخم زا می رسند. داخل آرکگن عمل لقاح صورت می پذیرد و سلول تخم تشکیل می گردد. (شماره 5).

نکته4: آنتروزئید خزه ها وسرخس ها تنها سلول های گیاهی هستند که تاژک دارند.

سلول تخم با تقسیم های پی در پی میتوز اسپورفیت جوان را در داخل آرکگن می سازد.(شماره 1)

اسپوروفیت گیاه دیپلوئید یا 2n کروموزومی است که هاگ یا اسپور را می سازد.با ادامه رشد اسپورفیت بالغ از اسپوروفیت جوان به وجود می آید و شامل تار و هاگدان است.

نکته 5:اسپوروفیت خزه کاملا وابسته به گامتوفیت آن است و فتوسنتز انجام نمی دهد.

درون هاگدان اسپوروفیت بالغ تقسیم میوز انجام می شود و تعداد زیادی هاگ یا اسپور تولید می شود. (شکل شماره 2).در هاگدان باز شده و  هاگ ها بیرون می ریزند.هاگ ها با تقسیم های پی درپی میتوز گامتوفیت ها را به وجود می آورند.(شماره 3)

نکته 6: هاگ و گامت هر دو سلول های هاپلوئید یا n کروموزومی هستند. تفاوت هاگ و گامت این است که هاگ توانایی تقسیم دارد اما توانایی لقاح ندارد اما گامت توانایی لقاح دارد اما توانایی تقسیم ندارد.

 

سئوال1: هر یک از اجزاء زیر در خزه چند کروموزومی هستند؟(هاپلوئید یا دیپلوئید)

الف- تخم:                  ب- تخم زا:                  ج- آنتریدی:            

د- تار:                               و-آرکگن:                 ر- کپسول:           

 ز- گامتوفیت نر:               م- گامتوفیت ماده:

ص- اسپور:               ض- گامت نر یا آنتروزوئید:                 

ن- محور ساقه مانند:                      ل- اسپوروفیت:      

 ح- ضمائم برگ مانند:                               ی- بخش ریشه مانند:

 

سئوال 2: هریک به وسیله چه تقسیمی یا عملی به وجود آمده اند:

 

الف- تخم:                  ب- تخم زا:                  ج- آنتریدی:        

د- تار:                        و-آرکگن:                  ر- کپسول:           

ز- گامتوفیت نر:            م- گامتوفیت ماده:       ص- اسپور:                

ض- گامت نر یا آنتروزوئید:                             ل- اسپوروفیت:                            

ن- محور ساقه مانند:            ح- ضمائم برگ مانند:                  ی- بخش ریشه مانند:

 

 

 چرخه زندگی خزه ها

گامتوفیت و اسپورفیت خزه

اسپروفیت خزه شامل تار و کپسول

 آرکگن همراه با تخم زا در خزه

راس گامتوفیت همراه با آنتریدی

آنتریدی خزه

انیمیشن چرخه زندگی خزه

انیمیشن چرخه زندگی خزه ها2

انیمیشن چرخه زندگی خزه ها3

انیمیشن چرخه زندگی خزه با نوشته های فارسی

انیمیشن چرخه زندگی خزه در مهر وماه

برجستگی های چهارگانه مغز

در تشریح مغز می توانیم این برجستگی ها را به خوبی مشاهده کنیم. اگر در سطح پشتی مغز کمی مخچه را از نیمکره های مخ دور کنیم این برجستگیها به خوبی دیده می شوند.

دو برجستگی بالایی از برجستگی های چهار گانه ( دو برجستگی بزرگتر ) مرکز انعکاسی مربوط به حرکات کره چشم و همچنین تطابق و تغییر قطر مردمک چشم می باشند و دو برجستگی پائینی ( دو برجستگی کوچکتر ) مرکز انعکاسی راه شنوایی هستند .

تذکر: اعمال انعکاسی اعمالی غیر ارادی و سریع ماهیچه ها هستند که در جهت حفظ حیات می باشند. مرکزی بسیاری از انعکاس ها نخاع و بعضی در مراکز عصبی بالاتر هستند.

سطح پشتی مغز

 

 دور کردن مخچه از مخ و مشاهده برجستگی های چهارگانه بین مخ و مخچه

 

فیلم گردش خون در باله دمی ماهی

برای دانلود فیلم بر روی قسمت زیر کلیک نمایید:

 دانلود

دانلود سئوالات نهایی فصل 7- رفتار شناسی و فصل8 - شارش انرژی کتاب زیست چهارم

جهت دانلود سئوالات بر روی قسمت های زیر کلیک نمایید:

دانلود سئوالات امتحان های نهایی رفتار شناسی

دانلود سئوالات فصل 8- فتوسنتز

دانلود سئوالات فصل 8- تنفس سلولی

نمونه سئوالات قبلی کتاب چهارم

 

سئوالات امتحان نهایی چهارم فصل 1- پروتئین سازی

 

سئوالات امتحان های نهایی فصل2- تکنولوژی  زیستی همراه با پاسخ

 

سئوالات نهایی ژنتیک جمعیت با پاسخ

 

تقسیم بندی بیماری های وراثتی انسان در کتاب سوم

انعقاد خون و پلاکت ها

وقتی رگ پاره می شود سه اتفاق می افتد که جلوی خونریزی را می گیرد. انقباض ماهیچه ها در محل زخم، تشکیل میخ پلاکتی و تشکیل لخته خون.

پلاکت ها یا گرده یا ترومبوسیت ها با اسم علمی platelet یا thrombocytes  نقش مهمی در تشکیل لخته خون دارند. پلاکت ها سلول های کوچکی یا درست تر بگوییم قسمت های جدا شده یک سلول بزرگ به نام مگاکاریوسیت می باشند و  فاقد هسته هستند.

 

در تصویر بالا سلول های خونی نشان داده شده اند. از راست به چپ گلبول سفید، پلاکت فعال و گلبول سفید.

 

در تصویر بالا پلاکت ها با فلش نشان داده شده اند.

 

در مورد زخم های کوچک پلاکت ها با تغییر شکل و در هم رفتن مسیر خروج خون را می بندند به این مجموعه در هم رفته از پلاکت ها میخ پلاکتی می گویند.

اما برای زخم های بزرگ تشکیل میخ پلاکتی کافی نیست و لخته خون هم باید تشکیل شود. در اینجا نقش پلاکت ها آزاد کردن ترومبوپلاستین است. این ماده که از سلول های آسیب دیده رگ ها هم آزاد می شود به همراه یون کلسیم و ویتامین k وگروهی از پروتئین ها به نام فاکتورهای انعقاد خون مجموعه ای از واکنش های پی در پی را فعال می کنند که نتیجه نهایی آن تبدیل یک پروتئین غیر فعال به نام پروترومبین به پروتئین فعال به نام ترومبین است. ترومبین هم با اثر بر روی فیبرینوژن محلول آن را به فیبرین محلول و رشته ای تبدیل می کند. رشته های فیبرین در محل زخم روی هم قرار گرفته شبکه توری مانندی را می سازند که گلبول های قرمز و پلاکت ها هنگام خروج خون در آن گیر می افتند و کم کم سدی در مقابل خروج خون می سازند که به آن لخته خون می گویند.

تصاویر زیبای زیر گلبول های قرمز گرفتار شده در شبکه فیبرین ها را نشان می دهد.

عظیم‌الجثه‌ترین حیوانات بی آزار

1.    کرم خاکی: همه ما تقریبا با کرم‌های خاکی مواجه شدیم. این‌ها همان کرم‌هایی هستند که ماهیگیران به عنوان طعمه استفاده می کنند. اما این کرم ها ممکن است گاهی با درازی 10 فوت برسند.

2.    سمندر غول پیکر: این موجود بسیار شبیه مارکولک است و معمولا زیر سنگ‌ها و درختان پنهان می‌شود. اندازه آن حدود 3-4 اینچ است اما بزرگترین آن که در چین یافت شده حدود 6 فوت قد دارد.

3.    خرگوش غول‌آسا: اگر شما خرگوش را موجودی دلربا و دوست‌داشتنی می‌پندارید مطمئنا خرگوش فلمیش را ندیده‌اید. وزن این جانور به 22 پوند می‌رسد و سگ‌ها در مقابل این حیوان بسیار کوچک به نظر می‌رسند.

4.    هزارپای غول پیکر: هزارپاهای کوچک از نظر مردم چندش‌آور هستند چه برسد به این هزارپا

5.    خرچنگ‌عنکبوتی ژاپنی: اجازه ندهید اسم آن شما را گول بزند. این جانور بسیار بزرگ است و پاهایی به دارازای 12 فیت دارد.

منبع:باشگاه خبرنگاران جوان

دریچه سه لختی یا سه لتی یا tricuspid valve

دریچه سه لختی یا تریکوپسید بین دهلیز راست و بطن راست قرار دارد. این دریچه از سه قسمت تشکیل شده به همین علت آن را سه لختی می نامند. کار این دریچه این است که هنگام انقباض بطن راست از برگشت خون به دهلیز راست جلوگیری می کند یعنی خون پشت قسمت های آن می افتد آن ها به هم می خورند و از برگشت خون به دهلیز راست جلوگیری می کنند. اما باید توجه داشت که قسمت های این دریچه بوسیله طناب های وتری به دیوارهای بطن راست متصل می باشند. انتهای طناب های وتری به عضلات پاپیلار متصل است.

نکته1  -جنس این دریچه از بافت پیوندی است.
نکته 2 - این دریچه هیچ ماهیچه ای ندارد و بسته شدن آن به وسیله خون انجام می شود و غیر فعال است.

نکته3- بسته شدن این دریچه به همراه دریچه میترال عامل صدای اول قلب است.

 

 

در تصاویر بالا سه قسمت دریچه سه لختی با شماره های 1و2و3 شماره گذاری شده است

اجسام مخطط(Striate body ) در تشریح مغز

در تشریح مغز وقتی جسم پینه ای و مثلث مغزی را برش می دهیم و پرده بین دو بطن جانبی را بر می داریم در داخل هر دو بطن جانبی، به سمت جلو مغز برجستگی ها بیضی شکلی را می بینیم که به آن ها اجسام مخطط می گویند. در برش عمودی اجسام مخطط حالت خط خطی آن ها دیده می شود.این اجسام در تنظیم حرکات ارادی غیر دقیق ( بدون ظرافت ) همراه با مراکز حرکتی قشر مخ شرکت می کنند .

اجسام مخطط در تشریح مغز در جلو تالاموس قرار دارد. این اجسام از چندین هسته تشکیل شده است.منظره مخطط این سازمان در مقطع، به‌سبب کشیده شدن نوارهای خاکستری از یک هسته به هسته دیگر از میان ماده سفید به‌وجود می‌آید.

 

در تصویر بالا اجسام مخطط در دو بطن جانبی دیده می شوند و بر روی محل دقیق آن علامت ستاره زده شده است.این تصویر مربوط به تشریح مغز گاو است.

 

آبشامه یا پریکارد(Pericardium)

پرده ای دو لایه اطراف میو کارد قلب از جنس بافت پیوندی است. لایه داخلی این پرده بر روی میوکارد قلب چسبیده و لایه خارجی آن که در حقیقت با قسمت های دور قلب مثل پرده جنب در تماس است.در فضای بین دو لایه پریکارد مقدار کمی مایع وجود دارد.یکی از کارهای پریکارد تسهیل حرکت قلب است.کار دیگر آن محافظت از قلب در مقابل ورود میکروب ها از اندام های دیگر است.

محل قلب و پریکارد اطراف آن. به دو لایه بودن پریکارد توجه کنید.خط آبی چسبیده به قلب و خط سبز با کمی فاصله از آن قرار دارد.

آبشامه مثل یک کیسه دور تا دور قلب را گرفته است.در تصویر فوق لایه خارجی آبشامه یا پریکارد قلب گوسفند کشیده شده تا مشخص شود

در محل بریدگی بطن چپ قلب گوسفند بخش از لایه داخلی یا لایه جداری آبشامه مشخص شده است.

دانلود فیلم آبشامه گوسفند