تست ژنتیک کنکور

قوانین مورد استفاده در حل مسائل دودمانه ها

نشان دادن ژن های پیوسته و گسسته روی کروموزوم

مقایسه داروین و لامارک

نکات انعکاس زردپی زیر زانو

مقایسه رونویسی در پرکاریوت ها و یوکاریوت ها

در یک سلول یوکاریوتی چند نوع RNA پلی مراز وجود دارد؟

 سلولهای یوکاریوتی دارای سه نوع RNA پلیمراز هستند:

RNA پلیمراز I: رونویسی از ژن­های rRNA

RNA پلیمراز II: رونویسی از پیش ساز­های mRNA و برخی RNA های کوچک

RNA پلیمراز III: رونویسی از ژن­های tRNA و نیز بعضی دیگر از RNA های کوچک

نکته: دریوكاریوت ها علاوه بر این سه نوع RNA پلی مراز یوکاریوتی ،  RNA پلی مراز پروکاریوتی هم در دو اندامك كلروپلاست و میتوكندری آنها موجود است. پس در یک سلول یوکاریوتی در حقیقت چهار نوع RNA پلی مراز وجود دارد.

ریبوزوم

کلمه ریبوزوم از کلمات ریبو(مربوط به ریبو نوکلئیک اسید ها یا RNA )+ زوم(به معنای جسم) تشکیل شده و معنای آن جسم دارایRNA است.ریبوزوم ها اندامک های دانه مانندی هستند که در ساختن پروتئین نقش دارند. به این صورت که به RNA پیک (mRNA)متصل می شوند و مطابق اطلاعات روی آن آمینو اسید ها را به هم متصل می کنند و بین آن ها پیوند پپتیدی بر قرار می کنند(ترجمه). نکته جالب اینجا است که دانشمندان معتقدند که نوعی از rRNA  موجود در ریبوزوم خاصیت آنزیمی داشته و باعث پیوند بین آمینواسید ها می شود.

 

ریبوزوم های متصل به RNA پیک در حال ساختن پلی پپتید

ریبوزوم ها از جنس پروتئین و RNA ریبوزومی یا rRNA هستند. هر ریبوزوم از دو زیر واحد کوچک و بزرگ ساخته شده است.

در سلول های یوکاریوتی ریبوزوم هم به صورت آزاد در سیتوپلاسم دیده می شود  و هم بر روی شبکه آندوپلاسمی زبر، غشاء خارجی هسته هم وجود دارند. درون اندامک میتوکندری و کلروپلاست هم ریبوزوم وجود دارد.

ریبوزوم های متصل به شبکه آندوپلاسمی(Bound) و آزاد (Free)در تصویر دیده می شود

ریبوزوم های پروکاریوتی که در باکتری ها وجود دارد  ساده تر و کوچک تر از ریبوزوم های یوکاریوتی هستند. این در حالی است که ریبوزوم های میتوکندری و کلروپلاست از نوع پروکاریوتی هستند.این موضوع یکی از دلایل نظریه درون همزیستی است که برمبنای آن میتوکندری و کلروپلاست در ابتدا باکتری بوده اند و بعدا با سلول همزیستی پیدا کرده اند. 

پیش سازهای ریبوزوم ها در هستک هسته سلول ساخته می شوند. هر چه میزان پروتئین سازی سلول بیشتر باشد هستک ها فعال تر است.

جالب است بدانید تفاوت ریبوزوم های پروکاریوتی و یوکاریوتی باعث می شود ما آنتی بیوتیک های را به کار ببریم که پروتئین سازی را در باکتری ها متوقف کند بدون آنکه آسیبی به سلول های ما بزند.

جالب است بدانید عمر ربیوزوم ها 6 ساعت است.

جالب است بدانید تعداد ریبوزوم ها سلول پستانداران تا 10 میلیون در سلول می رسد!!!

پروکاریوت( prokaryote) و یوکاریوت(eukaryote)

پروکاریوت ا(procaryote)  به معنای هسته(karyo)  ابتدایی یا اولیه (pro) است.پروکاریوت ها سلول های بدون هسته مشخص واندامک های غشاء دار می باشند و شامل باکتری ها و سیانو باکتری ها هستند.

یوکاریوت (eukaryote) به معنای هسته(karyo) واقعی( eu)است.یوکاریوت ها دارای هسته مشخص و اندامک های غشاء دار هستند. یوکاریوت ها شامل جانوران، گیاهان، قارچ ها و آغازیان هستند.
DNA پروکاریوت ها در داخل سیتوپلاسم بدون غشاء مشخص قرار دارد و به ناحیه ای که  DNA و پروتئین های همراه آن قرار می گیرند ناحیه نوکلئوئیدی می گویند.

سلول پروکاریوتی باکتری

تحلیل کنکور زیست شناسی 95

با عرض سلام و خسته نباشید به کنکوری های سال 95.

تحلیل کنکور زیست 95 را می توانید به صورت فایل PDF دریافت نمایید.

تحلیل کنکور زیست سال95

 

 

چرخه زندگی قارچ ها را مقایسه کنید

خیلی وقت ها که زیست شناسی می خوانیم فقط مطلب را می خوانیم و رد می شویم. اما وقتی همین مطلب خوانده شده را در امتحان از ما می پرسند در یاد آوری آن مشکل پیدا می کنیم یا در کنکور و سئوالاتی که در سطوح بالای یادگیری هستند شدیدا به مشکل بر می خوریم. یکی از علت ها اینست که مطالبی که خوانده ایم مقایسه نمی کنیم. در آوردن تفاوت و شباهت ها می تواند خیلی به ما در فهم عمیق تر مطالب و نتیجه گیری بهتر در کنکور کمک کند.

برای مثال بخش چرخه زندگی قارچ ها در کتاب چهارم را مطالعه می کنیم اما به مقایسه دقیق گروه ها توجه نمی کنیم. مثلا به مقایسه های زیر توجه کنید:

ا- در تولید مثل جنسی زیگومیست ها دو نخینه به سمت هم رشد می کنند اما ادغام نمی شوند در حالی که در آسکومیست ها و بازیدیومیست ها نخینه های +و- در هم ادغام می شوند.

2- هاگ های جنسی در زیگوسپورانژ، زیگومیست ها رشد می کند در حالی که هاگ های جنسی از آسک، آسکومیست ها و بازیدی، بازیدیومیست ها آزاد شده و در محیط رشد می کند.

3- درون زیگوسپورانژ، زیگومیست ها چند زیگوت تشکیل می شود در حالی که در آسک، آسکومیست ها و بازیدی، بازیدیومیست ها فقط یک زیگوت تشکیل می شود.

4- هاگ های جنسی در بازیدیومیست ها و زیگومیست ها، حاصل تقسیم میوز هستند اما در مورد آسکومیست ها، هاگ های جنسی آزاد شده حاصل تقسیم میوز و میتوز هستند یعنی ابتدا زیگوت تقسیم میوز انجام می دهد و چهار سلول حاصل هر کدام میتوز انجام می دهند و هشت هاگ به وجود می آورند.

5- هاگ های جنسی زیگومیست ها درون زیگوسپورانژ تشکیل می شوند و هاگ های جنسی آسکومیست ها درون آسک تشکیل می شوند اما هاگ های جنسی بازیدیومیست ها بر روی بازیدی و نه درون آن تشکیل می شود.

6- هاگ های غیر جنسی در آسکومیست ها، در نوک نخینه تشکیل می شوند و پوششی ندارند اما در زیگومیست ها درون اسپورانژ تشکیل می شوند.

7-زیگوسپورانژ، زیگومیست ها در شرایط نامساعد محیطی تشکیل می شود و نسبت به این شرایط مقاوم است و در شرایط مساعد محیطی تقسیم میوز در آن انجام می شود اما تشکیل زیگوت و آسک در آسکومیست ها و بازیدی در بازیدیومیست ربطی به شرایط نامساعد محیطی ندارد و تقسیم میوز آن ها هم ربطی به شرایط مساعد محیطی ندارد.

8- دئوترومیست ها تولید مثل جنسی ندارند. در زیگومیست ها تولید مثل غیرجنسی شایع تر است اما در شرایط نامساعد محیطی تولید مثل جنسی دارند. آسکومیست ها معمولا تولید مثل غیرجنسی دارند اما تولید مثل جنسی هم انجام می دهند.در بازیدیومیست ها تولید مثل جنسی است و تولید مثل غیرجنسی نادر است و فقط در بعضی از زنگ ها و سیاهک ها به فراوانی دیده می شود.

9-  زیگوت در آسکومیست ها پس از ادغام نخینه های مثبت و منفی و تشکیل آسکوکارپ تشکیل می شود و در بازیدیومیست ها پس از ادغام نخینه های مثبت و منفی و تشکیل چتر صورت می گیرد.

و.... حالا خودتان ادامه دهید. کتاب را مطالعه کنید مقایسه های جدید را انجام دهید.در مطالعه تست ها نکات جدیدی که به نظرتان می رسد اضافه کنید با این مدل خواندن فعال، ذهن و مغز خود را برای این نوع سئوالات در کنکور آماده کنید.

تثبیت کنندگان نیتروژن در کتاب چهارم

با اینکه 78% هوا نیتروژن مولکولی یا N₂ است ولی این شکل از نیتروژن برای گیاهان قابل استفاده نیست و باید به صورت آمونیوم یا نیترات باشد تا گیاهان بتوانند آن را استفاده کنند.

  تبدیل نیتروژن جو به نیتروژن قابل استفاده گیاهان تثبیت نیتروژن گفته می شود. در این فرایند نیتروژن مولکولی هوا به آمونیاک تبدیل می شود.

 

چرخه نیتروژن

در کتاب چهارم سه گروه جانداران تثبیت کننده نیتروژن ذکر شده است:

1- بسیاری از سیانوباکتری ها مثل آنابنا می توانند نیتروژن را تثبیت کنند.

2- ریزوبیوم ها: ریزوبیوم ها دسته ای از باکتری ها هستند که مهم ترین جانداران تثبیت کننده نیتروژن هستند ریزوبیوم در غده های روی ریشه گیاهان خانواده پروانه واران تکثیر می شوند.دارای رابطه همیاری با گیاهان پروانه واران هستند.

3- گلسنگ ها: جاندارانی که از همزیستی قارچ ها( بیشتر آسکومیست ها) و یک فتوسنتز کننده مثل جلبک یا سیانو باکتری یا هر  دو تشکیل شده است. گلسنگ ها نقش کلیدی در ایجاد اکوسیستم دارند چون قادرند نیتروژن را تثبیت کنند.

اشتباه نکنید: باکتری ها شوره گذار مثل نیتروزموناس و نیتروباکتر که آمونیاک را به نیترات تبدیل می کنند را با باکتری ها ی تثبیت کننده نیتروژن که نیتروژن هوا را به آمونیاک تبدیل می کنند اشتباه نگیرید.

نکته: جزء تثبیت کننده نیتروژن همواره فتوسنتز کننده و اتوتروف نیست یعنی جلبک  و سیانوباکتری ها فتوسنتز کننده و اتوتروف هستند اما ریزوبیوم ها هتروترف و غیر فتوسنتز کننده هستند.

نکته: موجودات تثبیت کننده نیتروژن همیشه پروکاریوت نیستند مثل جلبک ها در گلسنگ

 

اصطلاحات مشابه با معنای متفاوت در زیست شناسی

در زیست شناسی کلماتی وجود دارند که از نظر نوشتن یا تلفظ بسیار شبیه هم هستند اما از نظر معنای بسیار متفاوت می باشند. برای مثال ریبوزوم، لیزوزوم، لیزوزیم، ریزوم، ریزوبیوم دارای تلفظ و نوشتاری شبیه به هم ولی معنای متفاوت هستند.

ریبوزوم ها اجزاء سلولی است که در تولید پروتئین نقش دارد.

لیزوزوم ها اندامکی تک غشایی است که کار تجزیه مواد را انجام می دهند.

لیزوزیم آنزیمی است که تجزیه کننده دیواره باکتری ها و عامل ضدعفونی است.

ریزوم ساقه زیر زمینی و افقی است مثل ریزوم زنبق و سرخس.

ریزوبیوم ها دسته ای از باکتری ها هستند که مهم ترین جانداران تثبیت کننده نیتروژن هستند.دارای رابطه همیاری با گیاهان پروانه واران هستند.

حالا این تست را جواب بدهید:

کدام عبارت ، صحیح است؟

الف) لیزوزوم،لیزوزیم می سازد.                         ب) ریزوبیوم،  ریبوزوم می سازد.

ج) سلول های ریزوم،  لیزوزیم ترشح می کنند.      د) ریزوبیوم درون سلول ریزوم تکثیر می یابد.

سنجش سال 93   

حالا یکی یکی گزینه ها را بررسی می کنیم. لیزوزیم یک آنزیم است پس ساخته شدن آن در شبکه آندوپلاسمی زبر است و فقط در لیزوزوم قرار می گیرد.

گزینه ب ریزوبیوم یک باکتری است که ریبوزوم باکتریایی می سازد.

گزینه ج ریزوم ساقه زیر زمینی است مطابق مطالب کتاب سوم لیزوزیم در جانوران ساخته می شود و در گیاهان ساخته نمی شود.

گزینه د ریزوبیوم در غده های روی ریشه گیاهان خانواده پروانه واران تکثیر می شوند و نه در ریزوم که ساقه زیر زمینی افقی است.

با این توضیحات جواب گزینه ب می شود.

یا نمونه دیگر اسپورانژ، زیگوسپورانژ، زیگواسپور که برخلاف شباهت کلمات ممکن است معانی متفاوتی داشته باشند یا در جانداران مختلف این قسمت ویژگی های متفاوتی داشته باشند که باید به آن ها توجه کرد تا اگر در تست ها مطرح شد بتوانیم سریع پاسخ دهیم.مثلا اسپورانژ هم در کاهوی دریایی و هم در زیگومیست هادیده می شود در کاهوی دریایی اسپورانژ، ساختاری از اسپوروفیت بالغ  است که با تقسیم میوز زئوسپور (که نقش هاگ را دارد) تولید می کند اما در اسپورانژ زیگومیست ها هاگدان غیر جنسی است با تقسیم میتوز هاگ تولید می کند.  

نام های مستعار در کنکور

در تست های کنکور خیلی وقت ها به جای به کار بردن اسم یک گروه از جانداران یا موجودات از یکی از ویژگی های آن گروه برای اشاره به آن گروه  استفاده می کنند یا به نوعی اسم مستعار برای آن در نظر می گیرند. برای مثال:

به جای تاژکداران چرخان از نام ((گروهی از آغازیان با دو پوشش حفاظتی یکی از جنس سلولز و دیگری سیلیس)) استفاده می کنند.

یا به جای مژکداران از نام مستعار ((پیچیده ترین یا غیر معمول ترین آغازیان)) یا ((آغازیانی با دو هسته)) استفاده می کنند.

یا در مورد قارچ ها به جای نام مخمر از نام مستعار ((آسکومیست های تک سلولی)) استفاده می کنند.

یا به جای ریزوبیوم از نام مستعار((مهمترین جانداران تثبیت کننده نیتروژن )) استفاده می شود.

با توجه به این مطلب و مثال ها باید در هنگام مطالعه هر گروه یا دسته موجودات زنده یا حتی دسته بندی های دیگر به ویژگی های خاصی از آن گروه،  که بعدا ممکن است به عنوان نام مستعار آن گروه استفاده شود توجه کرد تا در هنگام مواجه با نام مستعار در کنکور دچار گیجی نشویم.

چه جاندارانی تاژک و مژک دارند؟

 اصولا افرادی در کنکور موفق خواهند بود که مطالب خود را به صورت ترکیبی بخوانند. بحث تاژک و مژک در فصل دوم کتاب دوم مطرح شده اما مطالب مرتبط با آن در بخش های دیگر همان کتاب و کتاب های دوم و سوم نیز آمده است.

نکته اول در این بحث ساختمان تاژک و مژک است که باید از بحث میکروتوبول یا ریز لوله  شروع کنیم.چون تاژک و مژک در یوکاریوت ها از میکروتوبول ساخته شده اند. البته در پروکاریوت ها تاژک از یک تار پروتئینی ساخته شده است.

کار هر دو تاژک و مژک هم که مربوط به تحرک است. حالا هدف حرکت ممکن است فرق کند. اما تفاوت تاژک و مژک چیست؟ یکی  در اندازه است که تاژک بزرگتر از مژک است و دیگری در تعداد است که اغلب تعداد مژک ها زیاد اما از تاژک ها کم است.

 

ریز لوله ها در ساختمان مژک وتاژک یوکاریوت ها

 

اولین سئوال مطرح ممکن است این باشد که در این سه کتاب چه سلول های دارای تاژک و مژک باشند؟

باکتری ها : بعضی باکتری ها دارای یک یا تعداد زیادی تاژک پروکاریوتی هستند.

گیاهان: فقط سلول های گامت نر(آنتروزوئید) خزه ها و سرخس ها تاژک دارند. گامت نر خزه 2 تاژک و از سرخس چند تاژک دارد.

قارچ ها: تاژک در آن ها دیده نمی شود.

جانوران: سلول های جنسی نر یا گامت نر یا همان اسپرم در انسان و جانوران دیگر دارای یک تاژک است. مثال دیگر از کتاب دوم هیدر است که بعضی سلول های داخل کیسه گوارشی یک تاژک دارند.

آغازیان : از دنیای آغازیان مثال های زیادی از سلول های تاژک دار در کتاب های درسی ذکر شده است. زئوسپور کاهوی دریایی دارای چهار تاژک و گامت های کاهوی دریایی دارای دو تاژک هستند. در کلامیدوموناس همه انواع سلول ها دو تاژکی هستند(گامت، زئوسپور و سلول های بالغ).اوگلنا ها هم دو تاژک دارند یکی بلند و دیگری کوتاه. تاژکداران چرخان دو تاژک دارند یکی طولی و یکی عرضی حرکت تاژک طولی باعث حرکت به جلو و حرکت تاژک عرضی باعث حرکت چرخشی می شود. تاژکداران جانوری هم بین یک تا هزاران تاژک در بعضی گونه ها دارند !!! کپک های مخاطی پلاسمودیومی، در مرحله رویش هاگ ها ممکن است سلول های تاژک دار درست کنند.در ولوکس  هر سلول، دارای دو تاژک به سمت بیرون است. البته بگم بعضی علما کنکوری می گویند گامت نر هاگداران هم تاژک دارد. مثال عامل مالاریا یا پلاسمودیوم.

اما مژک؟

قارچ ها، باکتری و گیاهان اصلا مژک ندارند.

در جانوران به عنوان مثال در انسان سلول های پوششی مجرای تنفسی مژک دارند. در بخش حلزونی و مجاری نیمدایره گوش درونی هم سلول های مژک دار وجود دارد. همچنین سلول های پوششی دیواره لوله فالوپ یا تخم بر هم دارای مژک هستند.در عروس دریایی هم مجاری شعاعی توسط مژک پوشیده شده است. در ماهی هم در بخش کاپولا سلول های مژکدار وجود دارد.

در آغازیان گروه مژکداران مثل پارامسی و تریکودینا دارای مژک هستند.

دیگه من یادم نمیاد، شما چی؟

حالا سئوال: 1- در کدام گروه جانداران به هیچ وجه تاژک و مژک دیده نمی شود؟

الف) باکتری ها     ب) گیاهان          ج) جلبک ها              د) قارچ ها

2- کدام گروه تاژکداران کلنی و اتوتروف هستند؟

الف) کلامیدوموناس و اسپیروژیر

ب)ولوکس و تاژکداران چرخان

ج) کلامیدوموناس و ولوکس

د) اسپیروژیر و ولوکس

 

خلاصه مطالب زیر را در جدول های زیر ببینید:

 

 

افراد موفق در کنکور زیست شناسی را چگونه مطالعه می کنند؟

از مصاحبه های افراد موفق در کنکور می توان نکات زیر را به عنوان عوامل موفقیت آن ها ذکر کرد:

1- همگی کتاب درسی را به عنوان منبع اصلی بارها و بارها مطالعه کرده اند(اهمیت زیاد کتاب درسی)

2-  خواندن بر پایه فهم نه حفظ کردن : گرچه زیست شناسی ظاهرا درسی حفظی است اما واقعیت آنست که تا زیست شناسی را به درستی نفهمید حفظ کردن آن کار سختی است. مطالبی را که نفهمیده حفظ کنید به سرعت فراموش خواهید کرد. با توجه به مدل تست های کنکور که در سال های اخیر داده شده است افراد حافظه محور شانسی برای موفقیت نخواهند داشت.

3- ریزه بینی و دقت بسیار زیاد برای دیدن نکات بسیار فراوان و ریز نکته مهم دیگر در موفقیت در کنکور این افراد است.

4- هر روز زیست شناسی را مطالعه می کردند: همه ما به خوبی می دانیم زیست شناسی بسیار فرار است و خیلی سریع جزئیات آن از ذهن خارج می شود. با توجه به اینکه در امتحان های زیست شناسی و در حالت خیلی شدید آن در کنکور سئوال ها از همین جزئیات طرح می شود تنها راه حفظ این مطالب مطالعه و مرور روزانه این درس است. البته در مبحث روش های مطالعه زمان های برای مرور مطالب قبلی مشخص شده است که با رعایت این زمان بندی ها برای مرور، می توان از فراموشی مطالب جلوگیری کرد.

5- زیست شناسی را ترکیبی و تحلیلی مطالعه می کردند: بررسی کنکور های سال های اخیر نشان داده است که تست های طراحی شده بر عکس تست های سال های دور اصلا حافظه محور نیستند. یعنی شما حتی اگر  مطالب را کاملا خوانده باشید و حفظ کرده باشید بدون تجزیه تحلیل نمی توانید  به تست ها جواب بدهید پس باید در حال مطالعه  مطالب را تجزیه تحلیل کنید، تعمیم دهید و به مطالب قبلی ارتباط دهید و با مطالب مرتبط با موضوع در کتاب های سه سال دوم، سوم و پیش ترکیب کنید. با این کارها شما آمادگی بیشتری برای پاسخگوی به تست ها خواهید داشت.

6-  در استفاده از کتاب های کمک درسی به تعداد محدودی کتاب مراجعه می کردند و با مراجعه نکردن به تعداد زیادی کتاب، از سردرگمی خودشان جلوگیری می کردند.

7- در آزمون های آمادگی کنکور شرکت می کردند  و نقاط ضعف خود را تشخیص داده و سعی در مرتفع کردن آن ها می کردند.

8- در حل تست ها به خصوص تست های کنکور آن ها را تجزیه و تحلیل می کردند و سعی داشته اند نکات مورد توجه طراحان را استخراج کنند.

9- نکات شکل ها ، تصاویر و غیره را استخراج می کردند: واقعیت اینست که در شکل های کتاب های درسی جزئیات و نکات مهمی وجود دارد که خیلی مواقع در متن به آن اشاره نشده است و شما تنها با تیزبینی می توانید آن ها را استخراج کنید.واقعیت آنست که برای جواب دادن به بعضی تست ها شما باید بتوانید دقیق شکل کتاب درسی را مجسم کنید و این تنها از رسم مستمر وتصویر سازی ذهنی اشکال در طول زمان امکان پذیر است.

چگونه برای امتحان های نهایی بخوانیم که موفق شویم؟

برای موفقیت در امتحان های نهایی و کنکور حتما باید کتاب های زیست شناسی به شکل کامل با  ریزبینی و دقت خوانده شود. آنچه مهم است اینست که در امتحان های نهایی نمی توان مطمئن بود که کدام مطالب مهم است. علت اینست که اولا طراح سئوالات با دبیر شما متفاوت است و ثانیا سعی طراحان بر اینست که در هر امتحان سئوال های جدیدی طرح کنند که قبلا در امتحان ها نیامده باشد. اینجاست که فرق امتحان های نهایی زیست شناسی با امتحان های داخلی مشخص می شود.
با این توضیحات مشخص می شود در امتحان های نهایی(و کنکور) تنها کسانی موفق خواهند بود که کتاب های زیست شناسی را کلمه به کلمه ،خط به خط بخوانند و بفهمند و از شکل ها نمودار ها ، فعالیت ها و... هم به راحتی رد نشوند.
در پاسخ دادن به سئوال های امتحان های نهایی هم دقت شود که جملاتی که نوشته می شود جملات کاملی باشد(تلگرافی ننویسید) ضمنا تا جایی که امکان دارد شبیه جملات کتاب بنویسید. علت اینست که به تصحیح کنندگان امتحان نهایی پاسخنامه های داده می شود که جمله بندی آن دقیقا شبیه جمله بندی کتاب است پس هر چه بیشتر شبیه کتاب بنویسید راحت تر به شما نمره می دهند.
نکته بعدی اینکه بعضی از دانش آموزان می پرسند که اگر سئوال های سال های گذشته را بخوانیم کافی است؟
به طور قطع اگر منظور این است که فقط سئوال های سال های قبل را بخوانید پاسخ منفی است و در امتحان با مشکل مواجه خواهید شد.
 اما روش درست اینست که همراه با خواندن کتاب در طول سال تحصیلی سئوال های سال های قبل را هم کار کنید با این کار هم خودتان را آزمایش می کنید و هم با مدل و روش  امتحان های نهایی آشنا می شوید و هم اعتماد به نفس شما افزایش می یابد.

زمان در کنکور

یکی از ویژگی های کنکور سال 94 عدم همخوانی زمان در نظر گرفته شده برای آزمون و حجم مطالب است. برای 50 سئوال زیست شناسی تنها 36 دقیقه در نظر گرفته شده یعنی برای هر سئوال تقریبا 45 ثانیه وقت داده شده است.

با توجه به مدل سئوالات داده شده این زمان اصلا کافی نیست. بیشتر سئوالات کنکور 94 سئوالات از نوع سئوالات تحلیلی است یعنی تنها با دانستن یک مطلب نمی توان به تست ها پاسخ داد بلکه برای جواب هر سئوال باید روی آن فکر کرد و تجزیه و تحلیل کرد. در ضمن گزینه های تست ها برخلاف سال های دورتر،  نیز همگی چند کلمه ای یا یک جمله یا حتی بیش از یک جمله هستند که خواندن آن ها نیز زمان بر است. در حقیقت گزینه های یک کلمه ای یا کوتاه نداریم. در مورد ((سئوالات چند مورد از جمله های غلط یا صحیح است؟)) که دارای گزینه های کوتاه هستند  هم برای پاسخ دادن باید چهار جمله داده شده را بخوانیم تا بتوانیم جواب دهیم پس گزینه های آن هم در حقیقت تک کلمه ای نیست(مثل تست 183 و 202 و 193).به این ها اضافه کنید مسائل ژنتیک را که دارای راه حل های طولانی است و به شکلی طراحی شده که کسی نتواند از راه حل های میانبر استفاده کند و حتما مجبور شود مسئله را کامل حل کند. و ممکن است برای بعضی این مسائل حداقل 5 دقیقه وقت لازم باشد(مثال تست 181)

نتیجه اینکه به فرض آنکه کسی به شکل کامل بر مطالب مسلط باشد زمان در نظر گرفته شده بسیار کم و غیر معقول به نظر می رسد. با توجه به اینکه به نظر می رسد همین روند در کنکور 95 هم تکرار شود بهترین کار برای داوطلبان کنکور این است که برای مواجه نشدن با کمبود وقت ابتدا تست های که کاملا بلدند و زمان کمتری هم نیاز دارند را جواب بدهند و در صورتی که زمان اضافه ای داشتند به تست های به پردازند که زمان برتر هستند.

توصیه دیگر اینست که داوطلب ها به کنکور دیدگاه ایده آل نداشته باشند چون ممکن است کسانی که دیدگاه ایده آل دارند با این مدل سئوال و وقت کم در نظر گرفته شده سر جلسه کنکور غافلگیر شوند و احساس شوکه شدن سرجلسه باعث شود که نتوانند حتی در حد توان خود ظاهر شوند. پس بهتر است با قبول این واقعیت که ممکن است سئوالات کنکور سخت باشد و زمان نیز کافی نباشد خود را آماده چنین شرایطی کنند تا از غافلگیری و شوکه شدن در سرجلسه کنکور  و احتمالا افسردگی بعد از کنکور در امان باشند.

در آخر توجه به این مطلب ضروری است که اگر سئوالات سخت باشد این سختی برای همه است و کسی موفق است که بهتر از دیگران جواب دهد نه الزاما درصد خیلی بالایی داشته باشد. یعنی وقتی سئوالات سخت است ممکن است 50 درصد هم در مقایسه با دیگران نتیجه خوبی باشد.

تصاویر در کنکور

تصاویر و شکل ها و عکس ها همیشه در زیست شناسی مهم هستند و در فهم مطالب می توانند بسیار تاثیر گذار باشند. در کنکور نیز شکل ها و تصاویر کتاب بخش مهمی از سئوالات را تشکیل می دهند. در سئوالات کنکور زیست 94 گرچه فقط دو به شکل مستقیم داده شده است(سئوال 168 و 177) اما تعدادی از سئوالات از روی شکل های کتاب هستند بدون آنکه شکل ها در کنار سئوال داده شده باشند.مثل سئوال172:

با اطمینان می توان گفت این سئوال را بدون توجه به شکل های فصل 6 کتاب دوم نمی توان پاسخ داد. یعنی مطالب این تست نه در متن کتاب وجود دارد و نه در توضیحات زیر شکل ها.مثلا در گزینه 1 فقط وقتی به شکل کتاب دقت می کنیم می فهمیم که ملخ رگ شکمی ندارد پس گزینه 1 غلط است.یا در مورد گزینه دو فقط وقتی به شکل کتاب نگاه می کنیم می فهیم که خون در قلب کرم خاکی تیره و در خرچنگ دراز روشن است پس این گزینه هم غلط است.یا در مورد گزینه 4 وقتی به شکل ها نگاه می کنیم متوجه می شویم در ماهی برخلاف کرم خاکی خون از خون از رگ پشتی به سمت قسمت عقب بدن می رود. با استفاده از شکل ها به گزینه 3 که جواب است ولی به نظر جمله مبهمی است می رسیم.البته متاسفانه این نوع جملات مبهم در کنکور 94 کم نبود.

در مورد تست 197 هم در صورتی که تصوری از شکل چشم داشته باشیم می توانیم به این سئوال پاسخ دهیم.

 

در مورد سئوال 169 پاسخ دادن به تست بدون توجه به شکل چرخه تخمدان و قاعدگی غیر ممکن به نظر می رسد.

تنها با تطبیق دادن گزینه های تست با شکل کتاب می توان متوجه شد که گزینه 1 صحیح است.

مثال دیگر تست167 است که تنها با دانستن کامل شکل کتاب می توان به آن پاسخ داد و دانستن مطالب نوشته شده برای چرخه زندگی کاهوی دریای کافی نیست.

در توضیحات کتاب به مطلب که زئوسپورها و گامت ها تاژک دارند هیچ اشاره  ای نشده است.با دانستن این مطالب از شکل به راحتی می توان گزینه 4 را انتخاب کرد.

پس نتیجه می گیریم که شکل ها و تصاویر در کنکور نسبتا زیاد استفاده می شود و مطالبی که از شکل ها استفاده شده ممکن است اصلا در متن اشاره نشده باشد و فقط از روی شکل به توان به آن پی برد، پس مطالعه شکل ها نیازمند دقت نظر بالا و ریزبینی فوق العاده است. پس شکل ها را به دقت بخوانید و برای خودتان بارها و بارها ترسیم کنید.

دانلود سئوالات زیست کنکور با پاسخنامه

 

اهمیت فصل شارش انرژی در جانداران در کنکور

در کنکور بارم مشخصی وجود ندارد. اما بررسی سئوالات کنکور نشان می دهد بعضی فصل ها در کنکور مهم ترند. از جمله این بخش ها، فصل 8 یا فصل شارش انرژی در جانداران، مربوط به کتاب چهارم(پیش) است. با توجه به اینکه مطالب این فصل دارای سختی خاص خودش است و قابل تعمیم به بسیاری از مطالب کتاب های دیگر هم می باشد به شکل وسیعی در کنکور های سال های مختلف استفاده شده است. از جمله درکنکور  93  در شش سئوال و در کنکور سال 94 در هشت سئوالی مطالب از این فصل به کار رفته است.

در کنکور 94 سئوال163-175- 179-187 - 201 کاملا مربوط به این فصل هستند.سئوال 196 گرچه  مربوط به فصل باکتری ها است ولی برای جواب دادن به آن باید مطالب فصل 8 را به خوبی بدانیم.در سئوال 188 گزینه 4 به پدیده تخمیر اشاره دارد که مربوط به فصل هشت است.در مورد سئوال 177 هم به نوعی در گزینه یک به پدیده تخمیر اشاره شده است.با این توضیحات 8 سئوال مربوط به فصل هشت بوده که 10درصد سئوالات کنکور مستقیما از این فصل بوده است و با اضافه کردن سئوالات ترکیبی شامل 16 درصد سئوالات کنکور می شود.

با توجه به این مطالب و با توجه به اینکه بودجه بندی سئوالات کنکور مشخص نیست اما می توان نتیجه گیری کرد فصل هشت کتاب چهارم مورد توجه طراحان سئوالات کنکور است.

دانلود سئوالات زیست کنکور با پاسخنامه

کیسه رویانی

  درون تخمدان گل یک یا چند تخمک وجود دارد.به طور معمول هر تخمک نارس نهاندانگان شامل پارانشیم خورش، دو پوسته و منفذی به نام سوراخ سفت است.

نکته: تخمک در گیاهان یک بخش پرسلولی و دیپلوئید(بخشی از اسپوروفیت)است و نباید آن را با تخمک جانوران که هاپلوئید است اشتباه کرد.

در تخمک یکی از سلول های پارانشیم خورش تقسیم میوز انجام می دهد و چهار سلول هاپلوئید به وجود می آورد یکی از آن ها که از سوراخ سفت دورتر است باقی می ماند و سه تای دیگر از بین می روند. سلول باقی مانده همان هاگ یا اسپور نهاندانگان است.

از کجا می گی؟

چون از تقسیم آن گامتوفیت ماده یا همان کیسه رویانی به وجود می آید.

 

اما سلول باقی مانده پس از رشد کردن سه بار تقسیم میتوز انجام می دهد و هشت هسته به وجود می آورد.

چطوری؟

در هر تقسیم میتوز تعداد هسته ها دوبرابر می شود. در تقسیم اول دو هسته و در تقسیم دوم چهارهسته و تقسیم سوم هشت هسته به وجود می آورد.

اکنون کیسه رویانی به وجود آمده که در وسط آن یک سلول درشت با دو هسته ایجاد می شود که به آن سلول دو هسته ای می گویند و در سمت دور از سوراخ سُفت سه سلول به نام آنتی پدال و در نزدیک سوراخ سُفت هم سه سلول که سلول وسطی را تخم زا و دو سلول دو طرف را سلول های همکار یا سینرژید می گویند. کیسه رویانی همان گامتوفیت ماده است.

از کجا می گی؟

چون گامتوفیت ماده بخشی پر سلولی و هاپلوئید است که گامت های ماده را به وجود می آورد یعنی تخم زا و سلول دو هسته ای.

میشه کیسه رویانی را کم سلول ترین گامتوفیت در گیاهان حساب کرد؟

بله چون گامتوفیت خزه و سرخس ها ماکروسکوپی و بزرگ هستند.آندوسپرم نهاندانگان هم با اینکه میکروسکوپی است اما از تعداد زیادی سلول ساخته شده پس کیسه رویانی فقط با هشت سلول از همه کم سلول تر و کوچکتر است.

 

سرانجام کیسه رویانی چیه؟

پس از گرده افشانی و رویش دانه گرده روی کلاله، لوله گرده خود را از طریق خامه به سوراخ سُفت می رساند و دو گامت نر وارد شده یکی با سلول تخم زا ترکیب شده و سلول تخم دیپلوئید را تشکیل می دهد و گامت نر دو با سلول دو هسته ای ترکیب شده و سلول تخم تریپلوئید را به وجود می آورد(لقاح مضاعف یا دو تایی). سرانجام سلول تخم دیپلوئید رویان(همان جنین گیاهی)و سلول تخم تریپلوئید آلبومن یا ماده ذخیره ای دانه را به وجود می آورند.

 

 مراحل تشکیل کیسه رویانی

عکس واقعی از کیسه رویانی

انیمیشن پیدایش کیسه رویانی و لقاح مضاعف

کپک سیاه نان یا ریزوپوس استولونیفر

 َکپک سیاه نان با نام علمی ریزوپوس استولونیفر(Rhizopu stolonifers) از گروه زیگومیکوتا ها است و بر روی نان رشد می کند.

این قارچ دارای یک سری رشته های بر روی سطح نان (میسلیوم)به نام استولون و نخینه های درون نان به نام ریزوئید می باشد.از این قسمت ها بخش های عمودی خارج می شود که بر روی هر یک از آن ها  بخش های به نام اسپورانژ ایجاد می شود که در آن هاگ های غیر جنسی تولید می شوند.

در مورد تولید مثل این قارچ باید گفت بیشتر به روش غیر جنسی از طریق تولید هاگ های غیر جنسی درون اسپورانژ با تقسیم میتوز تولید مثل انجام می دهند.

تولید مثل جنسی در کپک سیاه نان: این قارچ در شرایط نامساعد محیطی تولید مثل جنسی هم انجام می دهد. در این شرایط دو رشته قارچ + و - به سمت هم رشد کرده و در قسمتی که به هم می رسند متورم شده و درون هر یک تعدادی هسته جمع می شود و دیواره های انتهای هر یک را جدا می کند.سپس دیواره بین دو قسمت انتهای برداشته می شود و این دو قسمت یکی شده و هسته ها با هم جفت شده و در انتها هر دو هسته با هم یکی شده و تعدادی  هسته های  2n کروموزومی یا زیگوت تشکیل می دهند. به سلول حاصل که محتوی چند عدد هسته های 2n کروموزومی یا زیگوت است زیگوسپورانژ می گویند. در شرایط مساعد محیطی زیگوت های موجود در زیگوسپورانژ تقسیم میوز انجام داده و هاگ های جنسی هاپلوئید تولید می کنند این هاگ ها با تقسیم میتوز درون خود زیگوسپورانژ می رویند و در انتهای نخینه ایجاد شده اسپورانژ تولید کرده که درون آن هاگ های غیر جنسی تولید شده و پس ازبیرون ریختن هاگ ها دوباره رشد کرده و چرخه زندگی ادامه می یابد.

نکته1: هر دو نوع هاگ جنسی و غیر جنسی درون ساختارهای قرار دارند.هاگ های جنسی درون زیگوسپورانژ و هاگ های جنسی درون اسپورانژ تشکیل می شوند.

نکته2: هاگ های غیر جنسی به وسیله تقسیم میتوز تشکیل می شوند.

نکته 3: هاگ های جنسی به وسیله تقسیم میوز تشکیل می شوند.

نکته4: بیشتر مواقع در کپک سیاه نان تولید مثل غیرجنسی صورت می گیرد و فقط در شرایط نامساعد محیطی تولید مثل جنسی صورت می گیرد.

تصویر کلی از چرخه زندگی کپک سیاه نان 

تصویر کلی از مراحل تشکیل زیگوسپورانژ

 

نخینه های مثبت و منفی در بعضی استولون ها

 

رشد دو قسمت از نخینه مثبت و منفی به سوی هم

 

وارد شدن چند هسته در انتهای هر قسمت پیش رونده

 

تشکیل دیواره عرضی که انتهای دو بخش پیش رونده که به هم متصل شده اند را جدا می کند

 

ترکیب دو انتها با از بین رفتن دیواره بین آن ها

 

جفت شدن هسته ها و سپس یکی شدن آن ها

 

هسته های 2n کروموزومی تشکیل شده در زیگوسپورانژ یا اندام تولید مثل جنسی

 

تشکیل زیگوسپورانژ سلولی با چند هسته 2n  کروموزومی و یا زیگوت

زیگوسپورانژ دارای دیواره سلولی محکم و مقاوم به شرایط نامساعد محیطی است

 

تقسیم میوز برای زیگوت ها درون زیگوسپورانژ رخ داده و در شرایط مساعد محیطی هاگ های جنسی حاصل رشد کرده و در قسمت انتهای بخش رشده کرده اسپورانژ تولید شده و هاگ های غیر جنسی تولید می کند

 

عکس های از اسپورانژ

عکس های واقعی از زیگوسپورانژ

 

برای دریافت مطلب به صورت pdf بر روی دانلود زیر کلیک کنید :

دانلود

 

دانه گرده نهاندانگان

دانه گرده نهاندانگان گامتوفیت آن ها است. دانه گرده نهاندانگان کمترین سلول را در بین گامتوفیت های گیاهان هم دارد.

از کجا می گی؟

چون بخش هاپلوئیدی است که گامت های نر را می سازد پس گامتوفیت است. دو سلول بیشتر ندارد پس از گرده بازدانگان که چهار سلولی، هم تعداد سلول هایش کمتر است. گامتوفیت های گیاهان بدون دانه هم پرسلولی هستند.

اون وقت کجا و چه جوری درست میشه؟

بر روی گل بخشی به نام پرچم داریم. پرچم از میله وبساک تشکیل شده است. درون بساک کیسه های به نام کیسه گرده وجود دارد که داخل آن ها سلول های به نام سلول مادر گرده وجود دارند. هر سلول های مادر گرده با تقسیم میوز چهار سلول به وجود می آورد که به آن ها گرده نارس(هاگ نر) می گویند. هر گرده نارس تقسیم میتوز انجام می دهد و گرده رسیده را به وجود می آورد که دارای دو سلول زایشی و زایشی و دو دیواره داخلی و خارجی است که دیواره خارجی دارای تزیین های به خصوصی است.

وقتی دانه گرده بر روی کلاله مادگی قرار بگیرد سلول رویشی شروع به رشد می کند و لوله گرده را می سازد. در نهایت لوله گرده خود را به کیسه رویانی می رساند و سلول زایشی با تقسیم دو گامت نر می سازد که این دو سلول از طریق لوله گرده خود را به تخم زا و سلول دو هسته ای می رسانند و لقاح دوتایی انجام می دهند.

مراحل تولید و رویش دانه گرده نهاندانگان

عکس از مراحل تولید و رویش دانه گرده نهاندانگان

مقایسه دانه های نهاندانگان و بازدانگان

در صفحه 198 کتاب سوم عکسی از دانه های کاج، ذرت و لوبیا وجود دارد که نیاز به اصلاح و تکمیل دارد. این مطالب را به آن اضافه کنید:

مقایسه دانه گرده بازدانگان و نهاندانگان

دانه گرده گامتوفیت نر گیاهان دانه دار هستند.

از کجا می گی؟ چون گامتوفیت گیاهی پر سلولی بود که گامت می سازد. گرده هم گرچه تعداد سلول هایش کم است اما چند سلول دارد.

درست! شباهت و تفاوت گرده بازدانگان با نهاندانگان چی؟

شباهت شان در این که هر دو گامتوفیت نرند. هر دو نصف اسپوروفیت کروموزوم دارند مثلا اگر اسپوروفیت دیپلوئید باشد گرده ها هاپلوئید هستند. هر دو سلول های مشابه رویشی و زایشی دارند.دو پوسته دارند

اما تفاوت ان ها این است که گرده بازدانگان چهار سلول دارد که حاصل دو تقسیم میتوز  گرده نارس است اما از دانه گرده نهاندانگان فقط دو سلول دارد که حاصل یک بار تقسیم میتوز  گرده نارس است. دانه گرده بازدانگان قسمتی بال مانند دارد که گرده نهاندانگان ندارد.

نکته دیگه ای ندارند؟

دانه گرده نهاندانگان کوچکترین گامتوفیت بین گیاهان است. فقط دو سلول دارد. اینم عکساش!

دانه گرده نهاندانه

 

چرخه زندگی بازدانگان (کاج)

بازدانگان  یا مخروطیان گیاهان دانه داری هستند که اندام تخصصی تولید کننده دانه در آن ها مخروط نام دارد. از بازدانگان مشهور می توان کاج، سرو و سکویا را نام برد. چرخه زندگی بازدانگان مثل سایر گیاهان از نوع تناوب نسل است.

برای نمونه چرخه زندگی کاج را بررسی می کنیم.

در کاج گیاه اصلی و ماکروسکوپی اسپوروفیت است در مقابل گامتوفیت میکروسکوپی و وابسته به اسپوروفیت است. بر روی اسپورفیت های بالغ دو نوع مخروط نر و ماده به وجود می آید. هر مخروط از یک محور و تعدادی پولک متصل به محور تشکیل شده است.

شکل مخروط دانه(قبلا مخروط ماده بوده است)

بر روی هریک از پولک های مخروط ماده دو تخمک قرار دارد. هر تخمک از پارانشیم خورش، پوسته و سوراخ سفت تشکیل شده است. در سال دوم تشکیل تخمک یکی از سلول های پارانشیم خورش تقسیم میوز انجام می دهد. از چهار سلول حاصل سه تا از بین می روند و سلول باقیمانده (هاگ ماده) با تقسیم های پی در پی میتوز بافتی هاپلوئید(n کروموزومی) به نام آندوسپرم را به وجود می آورد. آندوسپرم همان گامتوفیت ماده است.بر روی آندوسپرم تعدادی آرکگن تشکیل می شود.درون هر آرکگن یک تخم زا تشکیل می شود.

مخروط های نر

اما در مخروط های نر چه اتفاقی رخ می دهد؟ در کیسه های گرده که در زیر پولک های مخروط های نر وجود دارد سلول های وجود دارد که با تقسیم میوز خود سلول های گرده نارس(هاگ نر) را به وجود می آورند. هر گرده نارس با دو تقسیم میتوز چهار سلول را به وجود می آورد که با بعدا دو پوسته سخت دور آن ها را می گیرد و گرده رسیده(گامتوفیت نر) را به وجود می آورد.

 هر دانه گرده دارای دو پوسته است که پوسته خارجی در دو طرف از پوسته داخلی فاصله گرفته و دو بال برای دانه گرده به وجود می آورد.در هر دانه گرده چهار سلول وجود دارد. دو تای آن ها را سلول های پروتالی می نامند که که در لقاح نقشی ندارند. سلول دیگر را سلول زایشی می نامند که با تقسیم میوز دو گامت نر را به وجود می آورد و سلول دیگر را سلول رویشی می نامند که از رشد آن لوله گرده به وجود می آید.

 

دانه های گرده کاج

دانه گرده کاج.شماره 2 سلول زایشی، شماره 4 هسته سلول رویشی لوله گرده (شماره 3) بال های گرده شماره های 1

برش عرضی مخروط نر و کیسه های گرده و گرده های آن. aدانه گرده، b کیسه گرده و c محور مخروط نر

 از مخروط نر تا گرده رویش یافته. به ترتیب حروف انگلیسیA مخروط نر،B مخروط نر بزرگ تر،c پولک نر به همراه کیسه های گرده زیر آن،D برش عرضی مخروط نر،E  بزرگنمایی کیسه گرده، F کیسه گرده باز پاره شده و گرده ها آزاد شده،Gدانه گرده رسیده،H دانه گرده رویش یافته

دانه های گرده ازکیسۀ گرده آزاد می شوند و کیسه های هوادار در دانۀ گرده موجب سبکی وسهولت پراکندگی آنها می شود وقتی دانه های گرده به تخمک ها می رسند، در فضایی که در بالای تخمک وجود دارد ( اتاق دانه گرده) حدود یک سال باقی می مانند. آنگاه از رشد سلول ها رویشی دانه گرده ، لوله گرده حاصل می شود. سلول زایشی در لولۀ گرده تقسیم می شود و دو گامت نر را به وجود می آورد که به آنها آنتروزوئید می گویند. یکی از آنتروزوئیدها  وقتی  وارد آرکگن می شود، با سلول تخمزا آمیزش می کند و تخم  2n کروموزومی حاصل می شود.

رویان و بافت های اطراف تخمک ، دانه را تشکیل می دهند. هر دانه کاج از یک پوسته، اندوسپرم، رویان و یک بال تشکیل شده است. رویان همان اسپوروفیت جوان است و در هنگام رویش از اندوخته که همان اندوسپرم (گامتوفیت) است، تغذیه می کند.

به مخروط های ماده بعد از لقاح و تشکیل دانه، مخروط های دانه گویند. این مخروط پس از رسیدن دانه، باز می شوند و دانه ها به اطراف پراکنده می شوند. دانه ها در شرایط مناسب رشد و گیاه اسپوروفیت جدیدی را به وجود می آوردند.

 

دانه های کاج همراه باله

 

آندوسپرم که بر روی آن آرکگن و تخم زا دیده می شود.

نکته ها

نکته1- دربازدانگان مثل کاج  گیاه اصلی و ماکروسکوپی، اسپوروفیت است و  گامتوفیت ها کوچک و میکروسکوپی هستند.

نکته 2- دربازدانگان مثل کاج، آرکگن وجود دارد اما آنتریدی دیده نمی شود.

نکته 3- بازدانگان برای تولید مثل نیاز به آب سطحی ندارند.

نکته 4- اندام تخصصی تولید دانه در بازدانگان، مخروط است.

نکته 5- گامتوفیت ماده، آندوسپرم و گامتوفیت نر، دانه گرده رسیده است.

نکته6- هاگ نر، گرده نارس و هاگ ماده تنها سلول باقیمانده از تقسیم میوز در تخمک می باشند.

نکته7- چون تقسیم میتوز سلول زایشی و تولید سلول جنسی نر درون لوله گرده صورت می گیرد این لوله را می توان معادل آنتریدی در سرخس و خزه ها گرفت.

نکته8- در این گیاهان گامتوفیت ماده یا همان آندوسپرم به عنوان ماده ذخیره ای دانه است و در نتیجه وقتی سلول تخم تبدیل به رویان می شود و شروع به رشد می کند در مراحل اولیه از گامتوفیت سابق استفاده می کند پس اسپوروفیت در مراحل اولیه رشد به گامتوفیت وابسته است.

اکنون به سئوالات زیر پاسخ دهید:

سئوال1: هر یک از اجزاء زیر در کاج چند کروموزومی هستند؟(هاپلوئید یا دیپلوئید)

الف- تخم:                  ب- تخم زا:                  ج- دانه گرده رسیده:            

د- ریشه:                               و-آرکگن:                 ر- برگ:           

 ز- آندوسپرم:               م- دانه گرده نارس :

ص- هاگ ماده:               ض- گامت نر یا آنتروزوئید:                 

ن-  شاخه:                      ط- هاگ نر:                   ل- اسپوروفیت بالغ:      

 ح- مخروط نر :                               ی- مخروط ماده:

 

سئوال 2: هریک به وسیله چه تقسیمی یا عملی به وجود آمده اند:

الف- تخم:                  ب- تخم زا:                  ج- دانه گرده رسیده:            

د- ریشه:                               و-آرکگن:                 ر- ریشه گیاه:           

 ز- آندوسپرم:               م- دانه گرده نارس :

ص- هاگ ماده:               ض- گامت نر یا آنتروزوئید:                 

ن-  شاخه:                     ط- هاگ نر:                         ل- اسپوروفیت بالغ:      

 ح- مخروط نر:                               ی- مخروط ماده:

برای مشاهده فیلم چرخه زندگی کاج بر روی فیلم زیر کلیک نمایید:

فیلم

مقایسه پروکاریوت ها با یوکاریوت ها

پروکاریوت ا(procaryote)  به معنای هسته(karyo)  ابتدایی یا اولیه (pro) است.پروکاریوت ها سلول های بدون هسته مشخص واندامک های غشاء دار می باشند و شامل باکتری ها و سیانو باکتری ها هستند.

یوکاریوت (eukaryote) به معنای هسته(karyo) واقعی( eu)است.یوکاریوت ها دارای هسته مشخص و اندامک های غشاء دار هستند. یوکاریوت ها شامل جانوران، گیاهان، قارچ ها و آغازیان هستند.
DNA پروکاریوت ها در داخل سیتوپلاسم بدون غشاء مشخص قرار دارد و به ناحیه ای که  DNA و پروتئین های همراه آن قرار می گیرند ناحیه نوکلئوئیدی می گویند.

سلول پروکاریوتی باکتری

مقایسه پروکاریوت ها و یوکاریوت ها:

 

تناوب نسل(alternation of generations)

موجوداتی مانند انسان فقط در حالت دیپلوئید (2n)، پر سلولی هستند. تنها سلول های هاپلوئید(n) انسان،  گامت های نر(اسپرم) و ماده(تخمک) هستند که آن ها هم به صورت تک سلولی هستند. در گیاهان و بعضی آغازیان  دو جاندار پر سلولی وجود دارند که به گیاه پر سلولی هاپلوئید(n کروموزومی) گامتوفیت می گویند و به گیاه پر سلولی دیپلوئید(2n کروموزومی) اسپوروفیت می گویند. در این جانداران دو مرحله اسپوروفیت و گامتوفیت به طور متناوب(پی در پی) تکرار می شود که به آن تناوب نسل می گویند.

در چرخه تناوب نسل دو نوع سلول هاپلوئید(n کروموزومی)  هم دیده می شود:گامت و هاگ یا اسپور.

مقایسه گامت با هاگ:

شباهت:

1- هر دو تک سلولی هستند.

2- هر دو نوع سلول هاپلوئید(n کروموزومی) می باشند.

تفاوت: گامت توانایی تکثیر ندارد اما توانایی لقاح دارد اما هاگ یا اسپور توانایی تکثیر دارد اما توانایی لقاح ندارد.

گامتوفیت: گیاه هاپلوئید(n کروموزومی) است که تولید گامت ها را بر عهده دارند. بعضی گیاهان یک نوع گامتوفیت دارند که هر دو نوع گامت نر وماده را می سازد مثل سرخس ها. اما در بعضی گیاهان دو نوع گامتوفیت نر و ماده وجود دارد که هر کدام یکی نوع گامت نر یا ماده را تولید می کنند مثل خزه ها.

اسپوروفیت: گیاهی دیپلوئید(2n کروموزومی) است که وظیفه تولید اسپور یا هاگ را برعهده دارد.

 در اسپوروفیت با تقسیم میوز اسپور یا هاگ ایجاد می شود.

نکته: در چرخه تناوب نسل تنها برای تولید اسپور یا هاگ تقسیم میوز انجام می شود اما در بقیه موارد تقسیم ها از نوع میتوز است.

توضیح چرخه زندگی تناوب نسل: از سلول تخم شروع می کنیم با تقسیم های میتوز پی درپی اسپورفیت پر سلولی ساخته شده است. در اسپوروفیت در بخشی مثل هاگدان یا کیسه گرده  تقسیم میوز صورت می گیرد و هاگ یا اسپور تولید می شود. در ادامه از تقسیم میتوز اسپور یا هاگ، گامتوفیت به وجود می آید در گامتوفیت اندامی مثل آنتریدی و آرکگن وظیفه تولید گامت ها را دارد. با لقاح گامت های نر و ماده، سلول تخم یا زیگوت تشکیل می شود و چرخه سلولی دوباره تکرار می شود.

نکته: اسپوروفیت همه گیاهان ماکروسکوپی یا قابل مشاهده با چشم هستند. اما گامتوفیت سرخس ها و خزه ها ماکروسکوپی هستند اما گامتوفیت نهاندانگان و بازدانگان میکروسکوپی و غیرقابل مشاهده با چشم هستند.

آنتروزوئید خزه و سرخس

تنها سلول های گیاهی تاژک دار، سلول های جنسی نر خزه ها و سرخس ها هستند. به این سلول ها آنتروزوئید می گویند. آنتروزوئید ها با استفاده از رطوبت سطحی روی گیاه که در مناطق مرطوب وجود دارد و به وسیله تاژک به سمت آرکگن شنا کرده و خود را به تخم زا یا گامت ماده می رسانند و عمل لقاح را انجام داده و تشکیل سلول تخم می دهند.

آنتروزوئید خزه دو تاژکی و از سرخس چند تاژکی هستند. هر دو به وسیله تقسیم میتوز در گامتوفیت تولید می شود.اندام تولید کننده آن ها بر روی گامتوفیت آنتریدی است. هر دو هاپلوئید هستند.

گامتوفیت سرخس یا پروتال سازنده آنتروزوئید

آنتروزوئید چند تاژکی سرخس

 

در راس گامتوفیت خزه آنتریدی تشکیل می شود و در درون آنتریدی آنتروزوئیدها ساخته می شوند. بخش های بیضی شکل آنتریدی هستند.

آنترزوئید دو تاژکی خزه

چرخه زندگی سرخس ها یا نهانزادان آوندی

سرخس ها یا نهانزادان آوندی گیاهانی دارای  آوند اما بدون دانه ، گل و مخروط هستند. محل زندگی سرخس ها مکان های مرطوب و سایه دار است.علت این است که این گیاهان برای تولید مثل نیاز به آب سطحی دارند.

در سرخس ها گیاه اصلی اسپورفیت است.  اسپورفیت فقط دوره کوتاهی وابسته به گامتوفیت است ( شکل زیر)

اسپوروفیت گیاه دیپلوئید یا 2n کروموزومی است که هاگ یا اسپور را می سازد.اسپورفیت بالغ از اسپوروفیت جوان به وجود می آید(شکل1) و شامل ریشه، ریزوم و برگ شاخه است.

نکته 1: در سرخس ها برخلاف خزه ها گیاه اصلی اسپوروفیت است.

پس از بالغ شدن اسپورفیت در قسمت پشت برگ شاخه، هاگینه ها که مجموع های از هاگدان ها هستند تشکیل می شوند.

هاگینه ها

 

دور یکی از هاگینه ها دایره رسم شده است

 

هاگدان های سازنده هاگینه از بالا

 

درون هاگدان اسپوروفیت بالغ، تقسیم میوز انجام می شود و تعداد زیادی هاگ یا اسپور تولید می شود. (شکل شماره 2).وقتی هاگدان باز می شود  هاگ ها بیرون می ریزند.هاگ ها با تقسیم های پی درپی میتوز گامتوفیت ها را به وجود می آورند.(شماره 3)

 

هاگدان به همراه هاگ ها

تشکیل گامت ها در گامتوفیت قلبی شکل با نام پروتال که از رویش هاگ ها یا اسپور ها به وجود می آید، صورت می گیرد. پروتال کاملا مستقل است.در زیر پروتال دو اندام به نام های آنتریدی و آرکگن وظیفه ساخت گامت ها را بر عهده دارند.

نکته 2: تولید گامت ها در آنتریدی و   آرکگن به وسیله تقسیم میتوز صورت می گیرد.

نکته 3: بخش های ریشه مانند پروتال را ریزوئید می گویند.

 

گامتوفیت قلبی شکل با نام پروتال 

پروتال(گامتوفیت) و محل آنتریدی و آرکگن در زیر آن

 

نکته 4: پس همیشه تشکیل گامت به وسیله تقسیم میوز نیست و در جاندارانی که هاپلوئید هستند تقسیم میتوز گامت ها را به وجود می آورد.

بعد از رسیدن آنتریدی دهانه آن باز شده و آنتروزوئید های چند تاژکی بیرون می ریزند و در قطرات آب و رطوبت اطراف شنا کرده و خود را به آرکگن وسپس به تخم زا می رسند. داخل آرکگن عمل لقاح صورت می پذیرد و سلول تخم تشکیل می گردد. (شماره 5).

نکته5: آنتروزئید خزه ها وسرخس ها تنها سلول های گیاهی هستند که تاژک دارند.اما تعداد تاژک های آنتروزوئید سرخس بسیار زیاد است.

آنتروزوئید چند تاژکی سرخس

 

نکته6: علت نیاز سرخس ها به مناطق مرطوب برای تولید مثل همین نیاز آنتروزوئیدها به رطوبت برای شنا کردن به سمت تخم زا است.

سلول تخم با تقسیم های پی در پی میتوز اسپورفیت جوان را در داخل آرکگن می سازد.(شماره 1)

 

نکته 7: اسپورفیت سرخس تنها در ابتدای رویش به گامتوفیت وابسته است.

 

اسپوروفیت جوان در ابتدای رویش وابسته به پروتال است.

 

نکته 8: هاگ و گامت هر دو سلول های هاپلوئید یا n کروموزومی هستند. تفاوت هاگ و گامت این است که هاگ توانایی تقسیم دارد اما توانایی لقاح ندارد اما گامت توانایی لقاح دارد اما توانایی تقسیم ندارد.

اکنون به سئوالات زیر پاسخ دهید:

سئوال1: هر یک از اجزاء زیر در سرخس ها چند کروموزومی هستند؟(هاپلوئید یا دیپلوئید)

الف- تخم:                  ب- تخم زا:                  ج- آنتریدی:            

د- ریشه:                               و-آرکگن:                 ر- ریزوم:           

 ز- پروتال:               م- گامتوفیت :

ص- هاگ:               ض- گامت نر یا آنتروزوئید:                 

ن- برگ شاخه:                      ل- اسپوروفیت بالغ:      

 ح- هاگدان:                               ی- ریزوئید:

 

سئوال 2: هریک به وسیله چه تقسیمی یا عملی به وجود آمده اند:

الف- تخم:                  ب- تخم زا:                  ج- آنتریدی:            

د- ریشه:                               و-آرکگن:                 ر- ریزوم:           

 ز- پروتال:               م- گامتوفیت :

ص- هاگ:               ض- گامت نر یا آنتروزوئید:                 

ن- برگ شاخه:                      ل- اسپوروفیت بالغ:      

 ح- هاگدان:                               ی- ریزوئید:

 

نکات چرخه زندگی خزه

خزه ها گیاهانی بدون آوند، دانه ، گل و مخروط هستند. چون بدون آوند هستند انتقال مواد از طریق انتشار ساده صورت می گیرد و به همین علت کند است. چون انتقال مواد کند است خزه ها اندازه کوچکی دارند.خزه ها ساختمان های برگ و ساقه و ریشه را ندارند و به همین علت به اجزاء آن ها قسمت های برگ مانند، ساقه مانند و ریشه مانند می گویند.محل زندگی خزه ها مکان های مرطوب و سایه دار است.علت این است که این گیاهان برای تولید مثل نیاز به آب سطحی دارند.

در خزه ها گیاه اصلی گامتوفیت است. گامتوفیت گیاه n کروموزومی یا هاپلوئید است که گامت را تولید می کند(شماره4  شکل زیر).

نکته 1:در چهار گروه گیاهان یعنی خزه ها یا خزه گیان، نهانزادان آوندی (سرخس ها)، بازدانگان(مخروطیان) و نهاندانگان، تنها گروهی که گیاه اصلی گامتوفیت است خزه ها هستند.

در  قسمت راس یا نوک گامتوفیت نر اندامی به نام آنتریدی و در راس یا نوک گامتوفیت ماده آرکگن تشکیل می شود. درون آنتریدی، گامت های نر یا آنتروزوئید های دو تاژکی تولید می شوند. و در آرکگن گامت ماده  یا تخم زا تولید می شود.

نکته 2:تشکیل گامت ها در آنتریدی و   آرکگن به وسیله تقسیم میتوز صورت می گیرد.

نکته 3: پس همیشه تشکیل گامت به وسیله تقسیم میوز نیست و در جاندارانی که هاپلوئید هستند تقسیم میتوز گامت ها را به وجود می آورد.

بعد از رسیدن آنتریدی دهانه آن باز شده و آنتروزوئید های دو تاژکی بیرون می ریزند و در قطرات آب و رطوبت اطراف توده های خزه شنا کرده و خود را به آرکگن وسپس به تخم زا می رسند. داخل آرکگن عمل لقاح صورت می پذیرد و سلول تخم تشکیل می گردد. (شماره 5).

نکته4: آنتروزئید خزه ها وسرخس ها تنها سلول های گیاهی هستند که تاژک دارند.

سلول تخم با تقسیم های پی در پی میتوز اسپورفیت جوان را در داخل آرکگن می سازد.(شماره 1)

اسپوروفیت گیاه دیپلوئید یا 2n کروموزومی است که هاگ یا اسپور را می سازد.با ادامه رشد اسپورفیت بالغ از اسپوروفیت جوان به وجود می آید و شامل تار و هاگدان است.

نکته 5:اسپوروفیت خزه کاملا وابسته به گامتوفیت آن است و فتوسنتز انجام نمی دهد.

درون هاگدان اسپوروفیت بالغ تقسیم میوز انجام می شود و تعداد زیادی هاگ یا اسپور تولید می شود. (شکل شماره 2).در هاگدان باز شده و  هاگ ها بیرون می ریزند.هاگ ها با تقسیم های پی درپی میتوز گامتوفیت ها را به وجود می آورند.(شماره 3)

نکته 6: هاگ و گامت هر دو سلول های هاپلوئید یا n کروموزومی هستند. تفاوت هاگ و گامت این است که هاگ توانایی تقسیم دارد اما توانایی لقاح ندارد اما گامت توانایی لقاح دارد اما توانایی تقسیم ندارد.

 

سئوال1: هر یک از اجزاء زیر در خزه چند کروموزومی هستند؟(هاپلوئید یا دیپلوئید)

الف- تخم:                  ب- تخم زا:                  ج- آنتریدی:            

د- تار:                               و-آرکگن:                 ر- کپسول:           

 ز- گامتوفیت نر:               م- گامتوفیت ماده:

ص- اسپور:               ض- گامت نر یا آنتروزوئید:                 

ن- محور ساقه مانند:                      ل- اسپوروفیت:      

 ح- ضمائم برگ مانند:                               ی- بخش ریشه مانند:

 

سئوال 2: هریک به وسیله چه تقسیمی یا عملی به وجود آمده اند:

 

الف- تخم:                  ب- تخم زا:                  ج- آنتریدی:        

د- تار:                        و-آرکگن:                  ر- کپسول:           

ز- گامتوفیت نر:            م- گامتوفیت ماده:       ص- اسپور:                

ض- گامت نر یا آنتروزوئید:                             ل- اسپوروفیت:                            

ن- محور ساقه مانند:            ح- ضمائم برگ مانند:                  ی- بخش ریشه مانند:

 

 

 چرخه زندگی خزه ها

گامتوفیت و اسپورفیت خزه

اسپروفیت خزه شامل تار و کپسول

 آرکگن همراه با تخم زا در خزه

راس گامتوفیت همراه با آنتریدی

آنتریدی خزه

انیمیشن چرخه زندگی خزه

انیمیشن چرخه زندگی خزه ها2

انیمیشن چرخه زندگی خزه ها3

انیمیشن چرخه زندگی خزه با نوشته های فارسی

انیمیشن چرخه زندگی خزه در مهر وماه

الکتروکاردیوگرام

ثبت فعالیت های الکتریکی قلب را الکتروکاردیوگرافی می گویند و منحنی حاصل که مربوط به فعالیت های الکتریکی قلب است را الکتروکاردیوگرام یا نوار قلب می گویند.

 

در این منحنی سه موج دیده می شود:

۱- موج P : کمی قبل از انقباض دهلیزها به وجود می آید و مربوط به انقباض دهلیز ها است پس باید مربوط به فعالیت گره پیشاهنگ باشد.

۲- موج QRS: کمی قبل از انقباض بطن ها ایجاد می شود و مربوط به انقباض دهلیز ها است پس باید مربوط به فعالیت گره سینوسی - دهلیزی و رشته های بافت گرهی بر روی دیواره بطن ها باشد.

۳- موج T: کمی پیش از پایان انقباض بطن ها ایجاد می شود.

نکته ها:

نکته ۱: صدای اول قلب که مربوط به بسته شدن دریچه های دولختی و سه لختی است که پس از موج  QRS بوجود می آید چون پس از این موج است که بطن ها منقبض می شود و خون پشت این دریچه افتاده و آن ها را می بندد.

نکته ۲: صدای دوم قلب پس از موج T و پایان انقباض بطن ها بوجود می آید.در این زمان به دلیل کاهش فشار خون در سرخرگ های ششی و آئورت خون از این سرخرگ ها به سمت بطن ها بر می گردد ولی خون درون دریچه های سینی می افتد و باعث بسته شدن این دریچه و ایجاد صدای دوم قلب می شود.

نکته ۳: دریچه های میترال و سه لختی پس از موج QRS  بسته شده و تا موج T بسته است. این دریچه ها پس از موج T  تا QRS  بعدی باز است.

نکته ۴: دریچه های سینی پس از موج QRS  باز می شود و تا T موج  باز می ماند. این دریچه ها پس از موج T  تا QRS  بعدی بسته است. 

نمونه سئوال کنکور 94 از این قسمت:

 

گزینه 1- در نقطه A صدای شنیده نمی شود که قابل مقایسه باشد.

گزینه 2- انقباض سلول های بطنی پس از موج QRS است پس در نقطه A بطن در حال استراحت هستند.

گزینه 3- در نقطه A هنوز جریان الکتریکی به دیواره بطن ها نرسیده است.

گزینه 4- قبل از A نقطه جریان الکتریکی گسترش یافته و در E هم که حالت استراحت است.

پس گزینه 2 پاسخ صحیح است.

 

گردش خون ماهی و نکات آن

 شکل بالا شکل کتاب درسی است که در اسم گذاری رگ ها تغییراتی داده شده است. خون بدون اکسیژن و تیره رنگ توسط سیاهرگ شکمی به قلب می آید. قلب ماهی دو حفره ای است. حفره اول دهلیز و دومی بطن نام دارد. خون تیره ابتدا به دهلیز وارد شده و از آنجا به بطن می رود. بطن عضلانی است و مانند یک پمپ عمل کرده و  خون تیره را بوسیله سرخرگ آئورت از بطن خارج شده و دو شاخه می شود که در شکل سرخرگ شکمی نامگذاری شده است سرخرگ های شکمی خون تیره را به چهار جفت کمان آبششی می فرستند که در آنجا اکسیژن گیری می کند و خون روشن بوسیله سرخرگ پشتی به سرخرگ های قسمت های مختلف بدن فرستاده می شود و در نهایت در مویرگ ها تبادل اکسیژن و کربن دی اکسید صورت گرفته و خون تیره بوسیله سیاهرگ ها به سیاهرگ شکمی و از آن جا به قلب بر می گردد و دوباره این مراحل طی می شود.
چند نکته:
نکته 1:همیشه در سرخرگ خون روشن وجود ندارد. سرخرگ رگی است که خون را از قلب می برد. سرخرگ شکمی دار ای خون تیره([با اکسیژن کم) است.
نکته  2:همیشه پس از مویرگ ها سیاهرگ داریم اما اینجا یک استثناء داریم پس از مویرگ های آبششی سرخرگ پشتی را داریم.
نکته 3:سرخرگ ششی فشار خون کمی دارد چون قبلا از مویرگ های آبششی گذشته و فشار خون آن گرفته شده است.
نکته 4: خون تیره پس از خارج شدن از قلب دیگر به قلب باز نمی گردد و به شش ها فرستاده شده و از آنجا مستقیما به کل بدن می رود به همین دلیل گردش خون ماهی را ساده می نامند.
نکته 5:گردش خون ماهی بسته است چون خون از رگ ها خارج نمی شود.
نکته 6: گردش خون در ماهی کامل است چون خون تیره و روشن مخلوط نمی شود.
نکته 7:قبل از دهلیز یک کیسه با دیواره نازک به نام سینوس سیاهرگی وجود دارد که خون سیاهرگ شکمی به آن می ریزد. بعد از بطن هم یک بخش حجیم به نام حباب سرخرگی وجود دارد.
نکته8: خونی که به قلب ماهی وارد می شود خون تیره است و خون خروجی از قلب ماهی هم تیره است.
 برای دانلود فیلم گردش خون در باله دمی ماهی بر روی قسمت زیر کلیک نمایید:

 دانلود

ریبوزوم(ribosome)

کلمه ریبوزوم از کلمات ریبو(مربوط به ریبو نوکلئیک اسید ها یا RNA )+ زوم(به معنای جسم) تشکیل شده و معنای آن جسم دارایRNA است.ریبوزوم ها اندامک های دانه مانندی هستند که در ساختن پروتئین نقش دارند. به این صورت که به RNA پیک (mRNA)متصل می شوند و مطابق اطلاعات روی آن آمینو اسید ها را به هم متصل می کنند و بین آن ها پیوند پپتیدی بر قرار می کنند(ترجمه). نکته جالب اینجا است که دانشمندان معتقدند که نوعی از rRNA  موجود در ریبوزوم خاصیت آنزیمی داشته و باعث پیوند بین آمینواسید ها می شود.

 

ریبوزوم های متصل به RNA پیک در حال ساختن پلی پپتید

ریبوزوم ها از جنس پروتئین و RNA ریبوزومی یا rRNA هستند. هر ریبوزوم از دو زیر واحد کوچک و بزرگ ساخته شده است.

در سلول های یوکاریوتی ریبوزوم هم به صورت آزاد در سیتوپلاسم دیده می شود  و هم بر روی شبکه آندوپلاسمی زبر، غشاء خارجی هسته هم وجود دارند. درون اندامک میتوکندری و کلروپلاست هم ریبوزوم وجود دارد.

ریبوزوم های متصل به شبکه آندوپلاسمی(Bound) و آزاد (Free)در تصویر دیده می شود

ریبوزوم های پروکاریوتی که در باکتری ها وجود دارد  ساده تر و کوچک تر از ریبوزوم های یوکاریوتی هستند. این در حالی است که ریبوزوم های میتوکندری و کلروپلاست از نوع پروکاریوتی هستند.این موضوع یکی از دلایل نظریه درون همزیستی است که برمبنای آن میتوکندری و کلروپلاست در ابتدا باکتری بوده اند و بعدا با سلول همزیستی پیدا کرده اند. 

پیش سازهای ریبوزوم ها در هستک هسته سلول ساخته می شوند. هر چه میزان پروتئین سازی سلول بیشتر باشد هستک ها فعال تر است.

جالب است بدانید تفاوت ریبوزوم های پروکاریوتی و یوکاریوتی باعث می شود ما آنتی بیوتیک های را به کار ببریم که پروتئین سازی را در باکتری ها متوقف کند بدون آنکه آسیبی به سلول های ما بزند.

جالب است بدانید عمر ربیوزوم ها 6 ساعت است.

جالب است بدانید تعداد ریبوزوم ها سلول پستانداران تا 10 میلیون در سلول می رسد!!!

پلازمید Ti

پلازمید Ti در گونه ای  از باکتری ها با نام علمیAgrobacterium tumefaciens وجود دارد و عامل بیماری گال در گیاهان است که نوعی سرطان گیاهی است می باشد.

تصویری از گال

 

قسمت های پلازمیدTi

 

پلازمید Ti  و قسمت های روی آن:

از این پلازمید برای انتقال ژن به گیاهان استفاده می شود. در داخل این پلازمید قسمتی به نام T-DNA وجود دارد که عامل ایجاد تومور است. دانشمندان با تخریب T-DNAو وارد کردن ژن مورد نظر در پلازمید آن ژن را به گیاهان منتقل می کنند. از جمله ژن های منتقل شده با این روش ژن مقاومت به بیماری ها، مقاومت به علف کش ها و ژن مقاومت به سرمازدگی است.

باکتری  Agrobacterium tumefaciens  که حامل پلازمید Ti می باشد از محل زخم و خراشیدگی گیاه وارد آن شده و به سلول گیاهی می چسبد و سپس با روشی شبیه روش هم یوغی در باکتری ها پلازمیدTi را به سلول گیاهی وارد می کند.دانشمندان  از این خاصیت این باکتری برای انتقال صفات مورد نظر خود به گیاه استفاده می کنند یعنی ابتدا ژن مورد نظر را وارد پلازمید Ti کرده و پلازمید را وارد باکتری می کنند . در مرحله بعدی باکتری را در کنار سلول های گیاهی قرار می دهند.سپس سلول های گیاهی را در محیط کشت حاوی آنتی بیوتیک قرار می دهند. تنها سلول های گیاهی در محیط کشت رشد می کنند که  پلازمید Ti را دریافت کرده باشند چون پلازمید Ti حاوی ژن مقاوت به آنتی بیوتیک است.اکنون قسمت های حذف نشده به رشد خود ادامه داده و در نهایت تبدیل به گیاهی می شوند که ژن مورد نظر را دارا بوده و صفت مورد نظر را نشان می دهد.

 

انیمیشن درباره پلازمیدTi

انیمیشن2 درباره پلازمیدTi

نقش قید ها در کنکور

در کنکور قیدها نقش مهمی بازی می کنند. توجه نکردن به قید ها باعث می شود معنای که ما از جمله یا سئوال می فهیمیم کاملا متفاوت شود و  نتوانیم در کنکور به سئوالات به خوبی جواب دهیم. قیدها در کنکور به دو دسته تقسیم می شوند:

1- قیدهای که در کتاب های درسی ذکر شده اند. برای اینکه این قیدها را به خاطر بسپاریم حتما در هنگام مطالعه باید به آن ها توجه داشته باشیم. مثلا اگر جایی داشتیم غالبا باید دقت داشته باشیم در مورد این مسئله ممکن است استثناء وجود داشته باشد.

2- قیدهای تفسیری: این قیدها که در کنکور امسال زیاد استفاده شده است در متن کتاب مستقیما نیامده و ما باید از تجزیه تحلیل مطالب کتاب به آن ها برسیم.مثلا سئوال192 کنکور94

 

در گزینه 1 اگر به قید هر توجه نکنیم نمی توانیم به سئوال جواب دهیم. در اینجا هر به معنای همه است و می دانیم که این جمله و قید آن در کتاب نیست، اما این را هم می دانیم که کدون های پایان دارایtRNA  و آنتی کدون  نیستند پس این گزینه غلط است.

گزینه 2 با توجه به اینکه 20 آمینواسید داریم تنوع آن ها از 61 نوع  کمترtRNA است..

باز در گزینه 3 اگر به قید هر به معنای همه توجه نکنیم نمی توانیم غلط بودن آن را تشخیص دهیم.می دانیم که فقط بعضی از آمینواسیدها بیش از یک رمز سه نوکلئوتیدی دارند.

در گزینه چهار هم باید توجه داشته باشیم فقط mRNA دارای کدون آغاز هستند. tRNA و      rRNA    کدون آغاز ندارند پس جمله به دلیل وجود قید هر به معنای همه غلط است.

RNA کوچک چیست؟

در کتاب چهارم در باره انواع های RNA پلیمراز آمده است:

سلول های یوکاریوتی دارای سه نوع RNA پلیمراز هستند:

RNA پلیمراز I: رونویسی از ژن­های rRNA

RNA پلیمراز II: رونویسی از پیش ساز­های mRNA و برخی RNA های کوچک

RNA پلیمراز III: رونویسی از ژن­های tRNA و نیز بعضی دیگر از RNA های کوچک

سئوال این است که: RNA کوچک چیست؟

RNA های کوچک انواع مختلفی دارند مثل snRNA که در هسته سلول های یوکاریوتی قرار دارند و در پردازشmRNA اولیه(hnRNA) نقش دارد و حذف اینترون ها و تبدیل آن به mRNA بالغ نقش دارد و حتی بعضی برای آن نقش آنزیمی در نظر می گیرند.گروه دیگر scRNA که این نوع RNAها قطعات کوچکی ازRNAهستند که در سیتوپلاسم حضور دارند.

پروکاریوت( prokaryote) و یوکاریوت(eukaryote)

پروکاریوت ا(procaryote)  به معنای هسته(karyo)  ابتدایی یا اولیه (pro) است.پروکاریوت ها سلول های بدون هسته مشخص واندامک های غشاء دار می باشند و شامل باکتری ها و سیانو باکتری ها هستند.

یوکاریوت (eukaryote) به معنای هسته(karyo) واقعی( eu)است.یوکاریوت ها دارای هسته مشخص و اندامک های غشاء دار هستند. یوکاریوت ها شامل جانوران، گیاهان، قارچ ها و آغازیان هستند.
DNA پروکاریوت ها در داخل سیتوپلاسم بدون غشاء مشخص قرار دارد و به ناحیه ای که  DNA و پروتئین های همراه آن قرار می گیرند ناحیه نوکلئوئیدی می گویند.

سلول پروکاریوتی باکتری

مقایسه پروکاریوت ها و یوکاریوت ها:

فاگوسیتوز(phagocytosis)و انیمیشن

فاگوسیتوز فرآیند خاصی است که طی آن ذرات خارجی و میکروب ها توسط غشای سلولی احاطه شده و به صورت وزیکول(کیسه چه) وارد سلول می شوند، و در آنجا به وسیله آنزیم های لیزوزومی هضم می شوند.

کلمه فاگوسیتوز از ترکیب کلمه های یونانی باستانی ساخته شده است.کلمه ((phagein))به معنای بلعیدن ،  kytos یا همان cyto که به معنای سلول است و به osis معنای روند یا فرایند است.که در مجموع به معنای روند بلعیدن (به وسیله)سلول می شوند. در فارسی به آن ریزه خواری می گویند.

فاگوسیتوز یک نوع آندوسیتوز(Endocytosis) در نظر گرفته می شود. در حقیقت انواعی از آندوسیتوز وجود دارد که فاگوسیتوز یکی از آن هاست که در انواع خاصی از سلول ها با اندازه خاصی رخ می دهد. در انسان بعضی گلبول های سفید مثل نوتروفیل ها، مونوسیت ها و ماکروفاژها که فاگوسیت نامیده می شوند. لنفوسیت ها توان فاگوسیتوز ندارند. ماکروفاژها در بافت ها عمل فاگوسیتوز را انجام می دهند و این عمل آن ها شامل میکروب ها، سلول های سرطانی، سلول های مرده و ذرات سلولی می شود. مثلا در کبد ماکروفاژها هموگلوبین گلبول های قرمز پاره شده را جذب و تجزیه می کنند. توان فاگوسیتوز ماکروفاژها بسیار زیاد است و می توانند تا بیست باکتری را فاگوسیتوز کنند در حالی که نوتروفیل ها فقط توانایی فاگوسیتوز دو باکتری را دارند.

در بین جانداران  دیگر بعضی آغازیان مثل آمیب ها و مژک دارانی مثل پارامسی  و تریکودینا هم توان فاگوسیتوز باکتری ها یا بعضی میکروب ها دیگر را هم دارند.

 مراحل فاگوسیتوز:

ابتدا زائده های سیتوپلاسمی از سلول فاگوسیت کننده بیرون می آید و کمک اطراف سلول یا ذره مورد نظر را می گیرد. در نهایت زائده های که ذره مورد نظر را در برگرفته اند به هم متصل شده و یک وزیکول یا کیسه چه در اطراف ذره می سازند و آن را به داخل می کشند. این کیسه چه با لیزوزوم درون سلول ترکیب شده و به وسیله آنزیم های ریزوزومی ذره داخل کیسه چه هضم می شود.

نکته: بیرون آمدن زائده های سیتوپلاسمی یکی از تفاوت های فاگوسیتوز با انواع دیگر آندوسیتوز است. در سایر انواع آندوسیتوز سیتوپلاسم زیر ذره فاگوسیتی  داخل می رود و زائده های سیتوپلاسمی بیرون نمی آیند.

 

شکلی مراحل فاگوسیتوز

فاگوسیتوز1

فاگوسیتوز2

فاگوسیتوز3

فاگوسیتوز4